Isdvigil24: Created page with "= Азәр Тили (Azer Tili) = = Phonology = == Consonants == {| class="wikitable" ! !! Labial !! Dental/Alveolar !! Postalveolar !! Palatal !! Velar !! Uvular !! Glottal |- ! Nasals | m || n || || ɲ || ŋ || || || |- ! Plosives | p b β || t d || || c ɟ || k g || q ɢ || ʔ |- ! Aspirated / Ejective | || tʼ || || || kʼ || qʼ || |- ! Affricates | || ts dz || t͡ʃ d͡ʒ || || || || |- ! Fricatives | f v || s z ð || ʃ ʒ ɕ ʑ || ç j || x ɣ || χ ʁ || h |..."

2025-09-17T04:25:53Z

Created page with "= Азәр Тили (Azer Tili) = = Phonology = == Consonants == {| class="wikitable" ! !! Labial !! Dental/Alveolar !! Postalveolar !! Palatal !! Velar !! Uvular !! Glottal |- ! Nasals | m || n || || ɲ || ŋ || || || |- ! Plosives | p b β || t d || || c ɟ || k g || q ɢ || ʔ |- ! Aspirated / Ejective | || tʼ || || || kʼ || qʼ || |- ! Affricates | || ts dz || t͡ʃ d͡ʒ || || || || |- ! Fricatives | f v || s z ð || ʃ ʒ ɕ ʑ || ç j || x ɣ || χ ʁ || h |..."

New page

= Азәр Тили (Azer Tili) =
= Phonology =

== Consonants ==

{| class="wikitable"
! !! Labial !! Dental/Alveolar !! Postalveolar !! Palatal !! Velar !! Uvular !! Glottal
|-
! Nasals
| m || n || || ɲ || ŋ || || ||
|-
! Plosives
| p b β || t d || || c ɟ || k g || q ɢ || ʔ
|-
! Aspirated / Ejective
| || tʼ || || || kʼ || qʼ ||
|-
! Affricates
| || ts dz || t͡ʃ d͡ʒ || || || ||
|-
! Fricatives
| f v || s z ð || ʃ ʒ ɕ ʑ || ç j || x ɣ || χ ʁ || h
|-
! Approximants
| w || l || || j || || ||
|-
! Lateral fricatives
| || ɬ || || || || ||
|-
! Trills / Taps
| || r ʐ || || || || ||
|}

Notes:
* /β/ appears word-finally (Latin ''-bv'', Cyrillic ''б̣'').
* /ʐ/ arises from final -rz sequences.
* /ɬ/ (Latin ''lž'', Cyrillic ''Ӆ'') occurs word-finally.
* /ʑ/ is represented by ''Җ''.
* /ɟ/ occurs mainly in loanwords (''Ҝ'').
* /ʔ/ is represented by ''Һ'' (hamza).

== Vowels ==

{| class="wikitable"
! !! Front !! Central !! Back
|-
! Close
| i y || ɯ || u
|-
! Near-close
| ɪ ʏ || || ʊ
|-
! Mid
| e ø || ɘ ɤ || o
|-
! Open-mid
| ɛ || || ɔ
|-
! Open
| æ a || || ɑ
|}

Additional notes:
* Palatalized vowels /ʲa, ʲe, ʲi, ʲo, ʲu/ are represented with digraphs (аь, еь, иь, оь, уь).
* Nasalization is not phonemic but occurs in some dialects.
* Long vowels (ī, ū, etc.) are marked with macrons.

---
= Alphabet =

The Azer Tili writing system uses multiple scripts: Cyrillic, Latin, Mongolian, and Arabic.

{| class="wikitable"
! № !! Cyrillic !! Latin !! Mongolian !! Arabic !! IPA !! Example
|-
| 1 || А а || A a || ᠠ || ا || /ɑ/ || Adam
|-
| 2 || Ә ә || Ä ä || ᠠ + ᠶ || ﯼَ || /æ/ || Әне
|-
| 3 || Ӑ ӑ || Ă ă || ᠣ || ع / ە || /ɤ/ || Ӑлăн
|-
| 4 || Б б || B b || ᠪ || ب || /b/ || беретик
|-
| 5 || В в || V v || ᠸ || ڤ || /v/ || Важ
|-
| 6 || Г г || G g || ᠭ || گ || /g/ || Гюрзек
|-
| 7 || Ғ ғ || Ğ ğ || ᠭ || غ || /ɣ/ || Ғузел
|-
| 8 || Д д || D d || ᠳ || د || /d/ || Дёгем
|-
| 9 || Е е || E e || ᠡ || ﯼِ || /je/ || Ел
|-
| 10 || Ё ё || Yo yo || ᠶᠣ || يُ || /jo/ || Ёрық
|-
| 11 || Ж ж || Ž ž || ᠵ || ژ || /ʒ/ || Жан
|-
| 12 || З з || Z z || ᠽ || ز || /z/ || Зонда
|-
| 13 || Ҙ ҙ || Ź ź || ᠰ + ᠶ || ذ || /ð/ || Ҙин
|-
| 14 || И и || I i || ᠢ || ى || /i/ || il
|-
| 15 || Й й || Y y || ᠶ || ي || /j/ || Йалгыр
|-
| 16 || К к || K k || ᠺ / ᠻ || ك || /k/ || Калтыш
|-
| 17 || Қ қ || Q q || ᠬ || ق || /q/ || Қaзағстан
|-
| 18 || Л л || L l || ᠯ || ل || /l/ || Луша
|-
| 19 || М м || M m || ᠮ || م || /m/ || Мурат
|-
| 20 || Н н || N n || ᠨ || ن || /n/ || Намаз
|-
| 21 || Ң ң || Ň ň || ᠩ || ڭ || /ŋ/ || —
|-
| 22 || О о || O o || ᠣ || و || /o/ || Оруша
|-
| 23 || Ө ө || Ö ö || ᠥ || ۆ || /ø/ || Өй
|-
| 24 || П п || P p || ᠫ || پ || /p/ || Пара
|-
| 25 || Р р || R r || ᠷ || ر || /r/ || Рахм
|-
| 26 || С с || S s || ᠰ || س || /s/ || славын
|-
| 27 || Ç ç || Ś ś || ᠱ / ᠰ + ᠶ || ث || — || Çан
|-
| 28 || Т т || T t || ᠲ || ت || /t/ || тӧгур
|-
| 29 || У у || U u || ᠤ || و || /u/ || Уш
|-
| 30 || Ү ү || Ü ü || ᠦ || ۈ || /y/ || Үй
|-
| 31 || Ф ф || F f || ᠹ || ف || /f/ || Фил
|-
| 32 || Х х || Kh kh || ᠬ / ᠱ || خ || /x/ || xалуд
|-
| 33 || Ҳ ҳ || H h || ᠬᠡ || ھ || /h/ || Ҳак
|-
| 34 || Ц ц || Ts ts || ᠴ + ᠰ || څ / ﭺ || /ts/ || Цен
|-
| 35 || Ч ч || Č č || ᠴ || چ || /tʃ/ || Чегар
|-
| 36 || Ҹ ҹ || Dž dž || ᠵ + ᠵ || ج || /dʒ/ || Ҹар
|-
| 37 || Ш ш || Š š || ᠱ || ش || /ʃ/ || Шир
|-
| 38 || Щ щ || ŠČ šč || ᠱᠴ || شچ || /ɕː/ || Щит
|-
| 39 || Ы ы || I ı || ᠶᠢ / ᠶᠡ || ﯼْ || /ɯ/ || Ызик
|-
| 40 || Э э || E e || ᠡ || ﮬ / ﺍِ || /ɛ/ || Эмек
|-
| 41 || Ю ю || Yu yu || ᠶᠤ || يُ || /ju/ || Юҥар
|-
| 42 || Я я || Ya ya || ᠶᠠ || يَ || /ja/ || Яш
|-
| 43 || аь || á || ᠠ + ᠶ || ىَ || /ʲɑ/ || саьаьл
|-
| 44 || еь || é || ᠡ + ᠶ || ىِ || /ʲe/ || Ҹомеь
|-
| 45 || иь || í || ᠢ + ᠶ || ىِّ || /ʲi/ || моьдиьр
|-
| 46 || оь || ó || ᠣ + ᠶ || وِ || /ʲo/ || Моьрқ
|-
| 47 || уь || ú || ᠤ + ᠶ || وِّ || /ʲu/ || —
|-
| 48 || Ӗ ӗ || Ӗ ӗ || ᠡ + ᠶ || ﮪ || /ɘ/ || —
|-
| 49 || Һ һ || Ⱨ ⱨ || ᠬ || ء || /ʔ/ || Ⱨamza
|-
| 50 || Ҕ ҕ || Ƣ ƣ || ᠭ || غ || /ʁ/ || —
|-
| 51 || Җ җ || Ⱬ ⱬ || ᠵ || ж || /ʑ/ || —
|-
| 52 || Ҝ ҝ || J̌ ǰ || ᠵ + ᠵ || — || /ɟ/ || Ҝен
|-
| 53 || Б̣ б̣ || BV bv || ᠪ + ᠪ || — || /β/ || Китаб̣
|-
| 54 || Ұ ұ || W w || — || — || /w/ || —
|-
| 55 || Ӆ ӆ || Lž lž / Ɬ ɬ || — || — || /ɬ/ || —
|}

== Grammar ==
'''Morphology:''' Agglutinative, like Turkic and Uralic languages.

=== Cases ===
{| class="wikitable"
! Case !! Function !! Suffix !! Example
|-
| Nominative || Subject || -ны / -ни || вежикни
|-
| Accusative || Direct object || -ын / -ин || вежикин
|-
| Genitive || Possessor || -ын / -ин || вежикин
|-
| Dative || To/for || -га / -ге || вежикге
|-
| Locative || In/at || -да / -де || вежикде
|-
| Ablative || From || -дан / -ден || вежикден
|-
| Instrumental || With/by || -менен || вежикменен
|-
| Comitative || Together with || -ыла / -иле || вежикиле
|}

=== Personal Suffixes ===
{| class="wikitable"
! Person !! Ending !! Example
|-
| 1sg || -м || киьтаьбым
|-
| 2sg || -н || киьтаьб̣ын
|-
| 3sg || -сы / -си || киьтаьб̣сы
|-
| 1pl || -быз / -биз || киьтаьб̣быз
|-
| 2pl || -ныз / -низ || киьтаьб̣ныз
|-
| 3pl || -сы / -си || киьтаьб̣cы
|}

''Vowel harmony applies (front/back).''

=== Verb Conjugation ===
'''Севине''' ("to love"):
{| class="wikitable"
! Person !! Ending !! Example
|-
| I || -ман || севинеман
|-
| You (sg.) || -сан || севинесан
|-
| He/She/It || -р || севинер
|-
| We || -быз/-биз || севинебиз
|-
| You (pl.) || -сыз/-сиз || севинесиз
|-
| They || -лар/-лер || севинелер
|}

Future with -ǧan/-gen/-qan/-ken + ''bol-'':
: ''men barǧan bolam'' → "I will go"
: ''sen kelgen bolasan'' → "You will come"
: ''ol yazǧan bolar'' → "He/She will write"

Past with -dı/-di/-du/-dü:
: ''men bardı'' ("I went")
: ''sen keldi'' ("You came")
: ''ol yazdı'' ("He wrote")

== Degrees of Comparison ==
* Comparative: suffix ''-raq''
: ''tez'' → ''tezraq'' ("fast → faster")
* Superlative: prefix ''en-''
: ''en tez'' → "fastest"
: ''en chürekli'' → "kindest"

== Numerals ==
{| class="wikitable"
! Number !! Form
|-
| 1 || ăbär
|-
| 2 || iǰi
|-
| 3 || üšč
|-
| 4 || dört
|-
| 5 || béš
|-
| 6 || altı
|-
| 7 || śeti / ǰeti
|-
| 8 || sikkeź / seggirz
|-
| 9 || doƣuź / doƣurz
|-
| 10 || won
|-
| 20 || džıǰıme
|-
| 30 || oduź / odurz
|-
| 40 || qırıq
|-
| 50 || ellikk
|-
| 60 || altmılž
|-
| 70 || džetmilž
|-
| 80 || sikkeźen
|-
| 90 || doƣuźen
|-
| 100 || jurź / jurz
|-
| 1000 || biŋ
|-
| 10,000 || tümen
|}

Dagestani Azeri (Азәр Тили) - Revision history