Rejzer language: Difference between revisions
No edit summary |
|||
| (12 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 18: | Line 18: | ||
}} | }} | ||
{{{nativename: Rejzer saie}}} | {{{nativename: Rejzer saie}}} | ||
== | ==Wstęp== | ||
'''Rejzer saie''' (Język Rejzer) to język sztuczny zaprojektowany przez Dawida Brona-Leszczyńskiego, stworzony z naciskiem na wysoką elastyczność słownictwa i logiczne słowotwórstwo z uwagi na to, że do rdzenia można dodać, jako końcówkę, zaimek osobowy, Pierwsza osoba: -le, -el, -l (od słowa "le" = ja) wyjątkiem jest słowo he (być), do którego można dodać: -le albo -m. he-m (pisze się hem) znaczy jestem. Druga osoba: -te, -et, -t (od słowa "te" = ty) np. He-te, He-t (pisze się bez "-", ale, żeby uprościć sprawę piszę z "-". trzecia osoba: rodzaj męski: -en, -on, -n, (od słowa "en" = on) np. hen. żeński: -ea, -a, (od słowa "ea" = ona) np. Hea. nijaki: -io, -o (od słowa "eio" ono) np. heio. | '''Rejzer saie''' (Język Rejzer) to język sztuczny zaprojektowany przez Dawida Brona-Leszczyńskiego, stworzony z naciskiem na wysoką elastyczność słownictwa i logiczne słowotwórstwo z uwagi na to, że do rdzenia można dodać, jako końcówkę, zaimek osobowy, Pierwsza osoba: -le, -el, -l (od słowa "le" = ja) wyjątkiem jest słowo he (być), do którego można dodać: -le albo -m. he-m (pisze się hem) znaczy jestem. Druga osoba: -te, -et, -t (od słowa "te" = ty) np. He-te, He-t (pisze się bez "-", ale, żeby uprościć sprawę piszę z "-". trzecia osoba: rodzaj męski: -en, -on, -n, (od słowa "en" = on) np. hen. żeński: -ea, -a, (od słowa "ea" = ona) np. Hea. nijaki: -io, -o (od słowa "eio" ono) np. heio. | ||
Co do liczby mnogiej, jest tylko jedna końcówka, a mianowicie: -se. | Co do liczby mnogiej, jest tylko jedna końcówka, a mianowicie: -se. | ||
Żeby zrobić tryb rozkazujący do słowa dodaje się -r, a potem zaimek osobowy np. ra-r-te eio = rób/zrób to. | Żeby zrobić tryb rozkazujący do słowa dodaje się -r, a potem zaimek osobowy np. ra-r-te eio = rób/zrób to. | ||
Żeby zrobić przeczenie dodaje się i- przed słowem, i tutaj kreskę się pisze np. i-ra-r-te eio = nie rób tego, ale poprawna pisownia to: i-rarte eio. | Żeby zrobić przeczenie dodaje się i- przed słowem, i tutaj kreskę się pisze np. i-ra-r-te eio = nie rób tego, ale poprawna pisownia to: i-rarte eio. | ||
Jeśli chce się zbudować słowo, które ma znaczyć jedno, ale może się pomylić z innym np. Lak = Mieć, Laki = lubić i chciało by się zbudować słowo znaczące "Lubią" (rodzaj nijaki) to należy zrobić Lakiose, ale jak zrobić "mają" (też nijaki) należy napisać (i powiedzieć) Lakeiose. | |||
jeśli rdzeń ma na końcu spółgłoskę to najczęściej, jeśli chce się po tym dodać zaimek osobowy to usuwa się pierwszą samogłoskę zaimka. | |||
* '''Inspiracja:''' Język polski (system trzech rodzajów) oraz chęć stworzenia systemu elastycznych rdzeni. Angielski (część słownictwa). | * '''Inspiracja:''' Język polski (system trzech rodzajów) oraz chęć stworzenia systemu elastycznych rdzeni. Angielski (część słownictwa). | ||
* '''Cele projektowe:''' Stworzenie języka, w którym jedno słowo może pełnić funkcję wielu części mowy, zachowując naturalne brzmienie. | * '''Cele projektowe:''' Stworzenie języka, w którym jedno słowo może pełnić funkcję wielu części mowy, zachowując naturalne brzmienie. | ||
* ''' | * '''Posługujący się językiem:''' Język ten, jest używany w krainach Rejzer kann oraz Gothland (w tym przypadku Gothland znaczy kraj gotów (german) Rejzerowie określają tym mianem ziemie na których mieszkają germanie). | ||
== | ==Fonologia== | ||
Język Reizer charakteryzuje się częstym występowaniem spółgłosek nosowych i syczących, co nadaje mu twardy i zarazem szeleszczący charakter. | Język Reizer charakteryzuje się częstym występowaniem spółgłosek nosowych i syczących, co nadaje mu twardy i zarazem szeleszczący charakter. | ||
=== | ===Ortografia=== | ||
Język jest dwupismienny: | Język jest dwupismienny: | ||
# '''Alfabet łaciński''': wykorzystywany do zapisu międzynarodowego. | # '''Alfabet łaciński''': wykorzystywany do zapisu międzynarodowego. | ||
# '''Pismo Rejzerskie''': autorski system znaków graficznych używany w oficjalnych inskrypcjach i legendach. | # '''Pismo Rejzerskie''': autorski system znaków graficznych używany w oficjalnych inskrypcjach i legendach. | ||
== | ==Morfologia== | ||
Rdzenie w Rejzer saie są wielofunkcyjne. Funkcja słowa (rzeczownik, czasownik, przymiotnik) wynika z kontekstu lub dodanych końcówek. | Rdzenie w Rejzer saie są wielofunkcyjne. Funkcja słowa (rzeczownik, czasownik, przymiotnik) wynika z kontekstu lub dodanych końcówek. | ||
=== | ===Rzeczowniki i rodzaje=== | ||
System trzech rodzajów gramatycznych: | System trzech rodzajów gramatycznych: | ||
* '''Męski (M):''' końcówki nosowe '''-n, -an, -en, -on''' (np. ''Suhan'', ''Pur-en''). | * '''Męski (M):''' końcówki nosowe '''-n, -an, -en, -on''' (np. ''Suhan'', ''Pur-en''). | ||
| Line 46: | Line 48: | ||
* '''Dopełniacz (Genitive):''' tworzony przez zmianę samogłoski rdzenia (np. ''Eglo'' -> '''Egla'''). Dla rdzenia ze spółgłoską na końcu, dopełniacz dokleja końcówkę: -i. dla rdzenia z literami a, albo e na końcu, dopełniacz zastępuje je literą i. Dla u, y, o dopełniacz zastępuje je literą a. Dla litery i na końcu dopełniacz dodaje jeszcze jedno -i. | * '''Dopełniacz (Genitive):''' tworzony przez zmianę samogłoski rdzenia (np. ''Eglo'' -> '''Egla'''). Dla rdzenia ze spółgłoską na końcu, dopełniacz dokleja końcówkę: -i. dla rdzenia z literami a, albo e na końcu, dopełniacz zastępuje je literą i. Dla u, y, o dopełniacz zastępuje je literą a. Dla litery i na końcu dopełniacz dodaje jeszcze jedno -i. | ||
=== | ===przymiotniki=== | ||
Przymiotniki tworzy się przez dodanie końcówki zgodności do rdzenia: | Przymiotniki tworzy się przez dodanie końcówki zgodności do rdzenia: | ||
* '''-en/-on/-n''' (Męski): ''Puren'' (waleczny), ''Helian'' (odważny). | * '''-en/-on/-n''' (Męski): ''Puren'' (waleczny), ''Helian'' (odważny). | ||
| Line 52: | Line 54: | ||
* '''-io/-o''' (Nijaki): ''Pur-io'', ''Helio''. | * '''-io/-o''' (Nijaki): ''Pur-io'', ''Helio''. | ||
=== | ===czasowniki=== | ||
Czasowniki rozpoznaje się po partykułach czasu: | Czasowniki rozpoznaje się po partykułach czasu: | ||
* '''Nol''' – czas przeszły (np. ''Nol pur-on'' – on walczył). | * '''Nol''' – czas przeszły (np. ''Nol pur-on'' – on walczył). | ||
| Line 58: | Line 60: | ||
* '''Bez partykuły''' – czas teraźniejszy. | * '''Bez partykuły''' – czas teraźniejszy. | ||
==Składnia== | |||
== | ===Szyk zdania=== | ||
=== | |||
Język stosuje szyk '''SVO''' (Podmiot-Orzeczenie-Dopełnienie), identyczny jak w zdaniu: ''"Mój koń jest zdenerwowany (Len gron hes ronen) "''. | Język stosuje szyk '''SVO''' (Podmiot-Orzeczenie-Dopełnienie), identyczny jak w zdaniu: ''"Mój koń jest zdenerwowany (Len gron hes ronen) "''. | ||
=== | ===fraza rzeczownikowa=== | ||
W złożeniach przymiotnikowych dopuszcza się formy zgodności lub formę czystą (szczególnie w imionach): | W złożeniach przymiotnikowych dopuszcza się formy zgodności lub formę czystą (szczególnie w imionach): | ||
* ''Egla thos'' (Ostrze lodu). | * ''Egla thos'' (Ostrze lodu). | ||
* ''Eglothos'' (Imię własne). | * ''Eglothos'' (Imię własne). | ||
== | ==Przykładowe teksty== | ||
===Legenda o Eglothosie=== | ===Legenda o Eglothosie=== | ||
''Suh solahse, nol hen pursan, num eni Eglothos. Set tun, Eglothos nol nan ce enleian so orhme, eiose nol soneiose treio suh min, den laseiose. eio nol suh urs, eio nol zukre so enleian, den Eglothos nol puron ce urs, en nol det, den eni num hen leio.'' | ''Suh solahse, nol hen pursan, num eni Eglothos. Set tun, Eglothos nol nan ce enleian so orhme, eiose nol soneiose treio suh min, den laseiose. eio nol suh urs, eio nol zukre so enleian, den Eglothos nol puron ce urs, en nol det, den eni num hen leio.'' | ||
| Line 78: | Line 79: | ||
Suhan nol hen ronen.Bet lun, gurah laseio.'' | Suhan nol hen ronen.Bet lun, gurah laseio.'' | ||
== | ==Leksykon== | ||
Le = ja | |||
Te = ty | Te = ty | ||
Tese = wy | |||
En = on | |||
Ea = ona | |||
Eio / Et = ono / to używane wymiennie | |||
Lese = my | |||
Tese = wy | |||
to (o | |||
Ense = oni | |||
Ease = one | |||
Eiose = one / te | |||
He = być rdzeń dla: hem/het/hes | |||
Ra = robić rdzeń dla: ral/rat/rai | |||
Na = iść / poruszać się | |||
Dar = dowodzić | |||
Sai = mówić | |||
Kon = móc | |||
Lak = mieć | |||
Laki = lubić | |||
Nakaf = rozumieć | |||
Frund = zniszczyć | |||
Guh = ukraść | |||
Lase = znaleźć | |||
Lah = zgubić | |||
Sone = szukać | |||
Numur = nazywać | |||
Zukre = atakować | |||
Duh = dać | |||
Hento = puścić | |||
Fat = jedzenie kucharz: fat-saio | |||
Hiath = chcieć | |||
Det = umrzeć/śmierć | |||
Lasto = słyszeć | |||
Sus = widzieć | |||
Stah = nauczać nauczyciel: stahaio | |||
Stunah = uczyć się uczeń: stunahaio | |||
Aula = świat | |||
Kann = kraj/kraina | |||
Loh = miejsce | |||
Zen = dom | |||
Folo = podwórko | |||
Folozen = obóz dom polowy | |||
Lai = woda | |||
Helia = słońce/odwaga | |||
Sela = księżyc | |||
Los = światło | |||
Loso = świecić | |||
Eglo = lód | |||
Dor = góra | |||
Dis = las | |||
Din = drzewo | |||
Niho = niebo | |||
Mahno = chmura | |||
Grom = grzmot | |||
Gromlai = burza grzmot + woda | |||
Laiun = deszcz | |||
Sals = piach | |||
Tal = metal | |||
Helia-tal = złoto słoneczny metal | |||
Sela-tal = srebro księżycowy metal | |||
Lata-tal = żelazo | |||
Gron = koń rasa konia w hodowana w Rejzer kann to hrash | |||
Sir = ptak | |||
Slomen = ryba | |||
Urs = niedźwiedź | |||
Horf = krowa | |||
Gut = szczur | |||
Treio = zwierzę | |||
San/Saia = mężczyzna/kobieta człowiek: saio | |||
Leian/Leia = pan/pani | |||
Pan/mataia = tata/mama | |||
Fan/Faia/Faio = syn/córka/dziecko | |||
Faion/Faiana = brat/siostra | |||
Kund = dziecko | |||
Kameth = przyjaciel | |||
Pur-san = wojownik | |||
Pur = walka | |||
Purse = wojsko | |||
Dar-on = dowódca | |||
Hin = miecz | |||
Vuta = łuk | |||
Zuvit = strzała | |||
Lena = włócznia | |||
Thos = ostrze | |||
Num = imię/nazwa | |||
Posth = list | |||
Ate = zwycięstwo | |||
Tneh = myśl | |||
Memra = pamięć | |||
Kan = umiejętność | |||
Lav/Leio lav = miłość/kochanie | |||
Flah = strach | |||
Ron = złość | |||
Turas = zmartwienie | |||
Sen = marzenie | |||
Esina = przepowiednia | |||
Marhash = ślub | |||
Okol = krąg | |||
Okol-tal = moneta okrągły metal | |||
Hasse = praca | |||
Liana = pieśń | |||
Nekla = opowieść | |||
Solah = rok | |||
Tun = dzień | |||
Tuia = noc | |||
Esentun = dzisiaj ten dzień | |||
Min = czas | |||
Mine = kiedy | |||
Nef = już | |||
Gurah = nigdy | |||
Suh = duży | |||
Nim = mały | |||
Sala = piękny | |||
Mershe = zły | |||
Wasal = dobrze | |||
Slak/Hrus = bogaty/biedny | |||
Stup = głupi | |||
Fahat/Sahat = gruby/chudy | |||
Teir = fajny | |||
Fusyh = suchy | |||
Thol = wzrost | |||
Heloh/i-heloh = blisko/daleko | |||
Brada = prawda | |||
Uol = witaj | |||
Teleia = dziękuję Ty wielki | |||
Luassa = proszę | |||
Te nowit = przepraszam ty wybacz | |||
Hol/Nu = tak/nie | |||
Bet = i | |||
Naus = bo | |||
Mek/Kun = więc/cały | |||
Ode = albo | |||
Den = ale | |||
Ha = że | |||
So = do/dla | |||
Zen = na/w Uwaga: Zen to także dom | |||
Ce = z (with) | |||
Os = od/z (from) | |||
Nat/Oha = o(about/za (for) | |||
Enleian = Władca | |||
Eleia = Władczyni | |||
Eleio = Władca (rodzaj n.) | |||
Thulesh = Wieża | |||
Saie = mowa/język | |||
Vezhgates = warzywo | |||
nuw = nowe + en/ea/eio | |||
piste = pistolet | |||
Karabin = Rataren | |||
Kenah = Jeleń | |||
List = posth | |||
Również = noka | |||
Też = Thou | |||
Wóz = iones | |||
zatrzymać = thupo | |||
minuta = Hania | |||
godzina = Harva | |||
sekunda = sikala | |||
szybko –ść = Vita | |||
Ine = 1 | |||
Tuwa = 2 | |||
Tehe = 3 | |||
Terehe = 4 | |||
Tren = 5 | |||
Tseh = 6 | |||
Tesen = 7 | |||
Tosen = 8 | |||
Telet = 9 | |||
Teset = 10 Baza dziesiętna | |||
Tes = 100 Baza setna | |||
Teset tes = 1000 | |||
[[Category:Languages]] | [[Category:Languages]] | ||
[[Category:Conlangs]] | [[Category:Conlangs]] | ||