Lanikel orthography: Difference between revisions
No edit summary |
|||
| (20 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 4: | Line 4: | ||
== Romanization == | == Romanization == | ||
=== | === Consonants === | ||
Some consonants can be written with either digraphs or a non-ASCII monograph. Syllabic consonants are always written as digraphs, however. | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! | ! rowspan="3" |Occlusive Consonant | ||
!Phoneme | |||
!ɱ | |||
!n | |||
!ɲ | |||
!ŋ | |||
!p | |||
!t | |||
!t͡ʃ | |||
!k | |||
!ʔ | |||
!b | |||
!d͡z | |||
!d͡ʒ | |||
!ɡ | |||
!ŋ͡ʇ | |||
!ŋ͡ǃ¡ | |||
!ŋ͡ǂ | |||
!k͡ʇ | |||
!k͡ǃ¡ | |||
!k͡ǂ | |||
|- | |- | ||
! rowspan="2" | | ! rowspan="2" |Grapheme | ||
|''m'' | |||
| | |''n'' | ||
| | |''ny'' | ||
| | |''ng'' | ||
| | |''p'' | ||
| | |''t'' | ||
| | |''ch'' | ||
| | |''k'' | ||
|''q'' | |||
|''b'' | |||
|''dz'' | |||
|''j'' | |||
|''g'' | |||
|''cn'' | |||
|''cǹ'' | |||
|''cñ'' | |||
|''ct'' | |||
|''cl'' | |||
|''cy'' | |||
|- | |- | ||
|''m'' | |||
| | |''n'' | ||
| | |''ñ'' | ||
| | |''ŋ'' | ||
| | |''p'' | ||
| | |''t'' | ||
| | |''č'' | ||
| | |''k'' | ||
|''q'' | |||
|''b'' | |||
|''ẑ'' | |||
|''j'' | |||
|''g'' | |||
|''cn'' | |||
|''cǹ'' | |||
|''cñ'' | |||
|''ct'' | |||
|''cl'' | |||
|''cy'' | |||
|- | |- | ||
! rowspan=" | ! rowspan="3" |Continuant Consonant | ||
! | !Phoneme | ||
!f | |||
!θ | |||
!s | |||
!ʃ | |||
!ʎ̝̊ | |||
!x | |||
!h | |||
!v | |||
!ð | |||
!z | |||
!ʒ | |||
!w | |||
!l | |||
!j | |||
!w̃ | |||
!l̃ | |||
!j̃ | |||
!ɾ | |||
!ʀ | |||
|- | |- | ||
! | ! rowspan="2" |Grapheme | ||
| | |''f'' | ||
| | |''th'' | ||
| | |''s'' | ||
| | |''sh'' | ||
| | |''lh'' | ||
| | |''x'' | ||
| | |''h'' | ||
|''v'' | |||
|''d'' | |||
|''z'' | |||
|''zh'' | |||
|''w'' | |||
|''l'' | |||
|''y'' | |||
|''wǹ'' | |||
|''lǹ'' | |||
|''yǹ'' | |||
|''r'' | |||
|''rr'' | |||
|- | |- | ||
|''f'' | |||
|''þ'' | |||
| | |''s'' | ||
| | |''š'' | ||
| | |''ç'' | ||
| | |''x'' | ||
| | |''h'' | ||
| | |''v'' | ||
| | |''d'' | ||
|''z'' | |||
|''ž'' | |||
|''w'' | |||
|''l'' | |||
|''y'' | |||
|''ṽ'' | |||
|''ł'' | |||
|''ỹ'' | |||
|''r'' | |||
|''ř'' | |||
|} | |||
=== Vowels === | |||
Vowels with the circumflex diacritics change diacritics based on suprasegmentals, specified later in this article. | |||
{| class="wikitable" | |||
|- | |- | ||
! | ! rowspan="2" |Toneless Vowel | ||
!Phoneme | |||
!i | |||
!ɪ | |||
!ʊ | |||
!u | |||
!e | |||
!ə | |||
!ʌ | |||
!o | |||
!a | |||
!ɑ | |||
|- | |- | ||
! | !Grapheme | ||
| | |''i'' | ||
| | |''î'' | ||
| | |''û'' | ||
| | |''u'' | ||
| | |''e'' | ||
| | |''ê'' | ||
| | |''ô'' | ||
|''o'' | |||
|''a'' | |||
|''â'' | |||
|} | |||
=== Syllabic Consonants === | |||
Toneless syllabic consonants are written with an overdot. On digraphs, the underdot is written only on the first letter (e.g. /ŋ̩ ʀ̩/ get written ⟨ṇg ṛr⟩). The toneless syllabic consonant /j̍/ is instead written ⟨ẏ⟩. | |||
{| class="wikitable" | |||
|- | |- | ||
! rowspan="2" | | ! rowspan="2" |Toneless Syllabic Consonant | ||
! | !Phoneme | ||
!ɱ̩ | |||
!n̩ | |||
!ɲ̩ | |||
!ŋ̩ | |||
!v̩ | |||
!ð̩ | |||
!z̩ | |||
!ʒ̍ | |||
!w̩ | |||
!l̩ | |||
!j̍ | |||
!w̩̃ | |||
!l̩̃ | |||
!j̩̃ | |||
!ɾ̩ | |||
!ʀ | |||
|- | |- | ||
! | !Grapheme | ||
| | |''ṃ'' | ||
| | |''ṇ'' | ||
| | |''ṇy'' | ||
| | |''ṇg'' | ||
| | |''ṿ'' | ||
| | |''ḍ'' | ||
| | |''ẓ'' | ||
|''ẓh'' | |||
|''ẉ'' | |||
|''ḷ'' | |||
|''ẏ'' | |||
|''ẉǹ'' | |||
|''ḷǹ'' | |||
|''ẏǹ'' | |||
|''ṛ'' | |||
|''ṛr'' | |||
|} | |} | ||
=== Tones === | |||
High tone on vowels is marked with an acute accent on vowels without a diacritic. On vowels with a circumflex, the circumflex is replaced with a grave accent (e.g. /í ɪ́/ are ⟨í ì⟩). | |||
Mid tone on vowels is marked with a breve on vowels without a diacritic. On vowels with a circumflex, the circumflex is replaced with a tilde (e.g. /ī ɪ̄/ are ⟨ĭ ĩ⟩). | |||
Low tone is marked with an apostrophe before the nucleus. | |||
Because word-initial high tone words are most common, Iskel romanizes them differently to avoid extensive diacritic use: a high tone on a multisyllabic word is not written if there is only one high tone and it's word initial. Multisyllabic words with no tones are written as if they have a word-initial high tone. | |||
For polypthongs, tone (not including low tone because it has unusual romanization) is always written on the first vowel grapheme, so every vowel with a tone diacritic begins its syllable's nucleus. It is therefore unnecessary to use a diaerisis on such vowels. | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
! | ! rowspan="2" |High Tone Vowel | ||
| | !Phoneme | ||
| | !i˥ | ||
| | !ɪ˥ | ||
| | !ʊ˥ | ||
!u˥ | |||
!e˥ | |||
!ə˥ | |||
!ʌ˥ | |||
!o˥ | |||
!a˥ | |||
!ɑ˥ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''í'' | |||
|''ì'' | |||
|''ù'' | |||
|''ú'' | |||
|''é'' | |||
|''è'' | |||
|''ò'' | |||
|''ó'' | |||
|''á'' | |||
|''à'' | |||
|- | |||
! rowspan="2" |Mid Tone Vowel | |||
!Phoneme | |||
!i˧ | |||
!ɪ˧ | |||
!ʊ˧ | |||
!u˧ | |||
!e˧ | |||
!ə˧ | |||
!ʌ˧ | |||
!o˧ | |||
!a˧ | |||
!ɑ˧ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''ĭ'' | |||
|''ĩ'' | |||
|''ũ'' | |||
|''ŭ'' | |||
|''ĕ'' | |||
|''ẽ'' | |||
|''õ'' | |||
|''ŏ'' | |||
|''ă'' | |||
|''ã'' | |||
|- | |- | ||
! | ! rowspan="2" |Low Tone Vowel | ||
!Phoneme | |||
!i˩ | |||
!ɪ˩ | |||
!ʊ˩ | |||
!u˩ | |||
!e˩ | |||
!ə˩ | |||
!ʌ˩ | |||
!o˩ | |||
!a˩ | |||
!ɑ˩ | |||
|- | |- | ||
! | !Grapheme | ||
| | |''<nowiki/>'i'' | ||
| | |''<nowiki/>'î'' | ||
| | |''<nowiki/>'û'' | ||
| | |''<nowiki/>'u'' | ||
|''<nowiki/>'e'' | |||
|''<nowiki/>'ê'' | |||
|''<nowiki/>'ô'' | |||
|''<nowiki/>'o'' | |||
|''<nowiki/>'a'' | |||
|''<nowiki/>'â'' | |||
|} | |} | ||
High tone syllabic consonants /ɱ̩́ ń̩ ɲ̩́ ŋ̩́ ź̩ ʒ̩́ ẃ̩ ĺ̩ j̩́ w̩̃́ l̩̃́ j̩̃́ ɾ̩́ ʀ̩́/ have their underdots replaced with the acute accent ⟨ḿ ń ńy ńg ź źh ẃ ĺ ý ẃǹ ĺǹ ýǹ ŕ ŕr⟩. High tone /ð̩/ is written with ⟨ð⟩ instead of ⟨d́⟩, and high tone /v̩/ is written with a ⟨ŵ⟩. | |||
Mid tone syllabic consonants are written similar to their toneless forms, but with overdots instead of underdots. The mid tone /v̩̄ j̩̄/, however, are written ⟨ẅ ÿ⟩. | |||
{| class="wikitable" | |||
|- | |||
! rowspan="2" |High Tone Syllabic Consonant | |||
!Phoneme | |||
!ɱ̩˥ | |||
!n̩˥ | |||
!ɲ̩˥ | |||
!ŋ̩˥ | |||
!v̩˥ | |||
!ð̩˥ | |||
!z̩˥ | |||
!ʒ̍˥ | |||
!w̩˥ | |||
!l̩˥ | |||
!j̍˥ | |||
!w̩̃˥ | |||
!l̩̃˥ | |||
!j̩̃˥ | |||
!ɾ̩˥ | |||
!ʀ̩˥ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''ḿ'' | |||
|''ń'' | |||
|''ńy'' | |||
|''ńg'' | |||
|''ŵ'' | |||
|''ð'' | |||
|''ź'' | |||
|''źh'' | |||
|''ẃ'' | |||
|''ĺ'' | |||
|''ý'' | |||
|''ẃǹ'' | |||
|''ĺǹ'' | |||
|''ýǹ'' | |||
|''ŕ'' | |||
|''ŕr'' | |||
|- | |||
! rowspan="2" |Mid Tone Syllabic Consonant | |||
!Phoneme | |||
!ɱ̩˧ | |||
!n̩˧ | |||
!ɲ̩˧ | |||
!ŋ̩˧ | |||
!v̩˧ | |||
!ð̩˧ | |||
!z̩˧ | |||
!ʒ̍˧ | |||
!w̩˧ | |||
!l̩˧ | |||
!j̍˧ | |||
!w̩̃˧ | |||
!l̩̃˧ | |||
!j̩̃˧ | |||
!ɾ̩˧ | |||
!ʀ̩˧ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''ṁ'' | |||
|''ṅ'' | |||
|''ṅy'' | |||
|''ṅg'' | |||
|''ẅ'' | |||
|''ḋ'' | |||
|''ż'' | |||
|''żh'' | |||
|''ẇ'' | |||
|''ŀ'' | |||
|''ÿ'' | |||
|''ẇǹ'' | |||
|''ŀǹ'' | |||
|''ÿǹ'' | |||
|''ṙ'' | |||
|''ṙr'' | |||
|- | |||
! rowspan="2" |Low Tone Syllabic Consonant | |||
!Phoneme | |||
!ɱ̩˩ | |||
!n̩˩ | |||
!ɲ̩˩ | |||
!ŋ̩˩ | |||
!v̩˩ | |||
!ð̩˩ | |||
!z̩˩ | |||
!ʒ̍˩ | |||
!w̩˩ | |||
!l̩˩ | |||
!j̍˩ | |||
!w̩̃˩ | |||
!l̩̃˩ | |||
!j̩̃˩ | |||
!ɾ̩˩ | |||
!ʀ̩˩ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''<nowiki/>'ṃ'' | |||
|''<nowiki/>'ṇ'' | |||
|''<nowiki/>'ṇy'' | |||
|''<nowiki/>'ṇg'' | |||
|''<nowiki/>'ṿ'' | |||
|''<nowiki/>'ḍ'' | |||
|''<nowiki/>'ẓ'' | |||
|''<nowiki/>'ẓh'' | |||
|''<nowiki/>'ẉ'' | |||
|''<nowiki/>'ḷ'' | |||
|''<nowiki/>'ẏ'' | |||
|''<nowiki/>'ẉǹ'' | |||
|''<nowiki/>'ḷǹ'' | |||
|''<nowiki/>'ẏǹ'' | |||
|''<nowiki/>'ṛ'' | |||
|''<nowiki/>'ṛr'' | |||
|} | |||
=== Gemination === | === Gemination === | ||
Geminated single-letter phonemes are written by doubling their letter. Geminated digraphs are written by doubling their first letter. | |||
Geminated syllabic consonants are marked by doubling the letter with the syllabic or tone diacritic. The syllabic geminate consonant /ʀ̩ː/ is only written with two marked ⟨r⟩s instead of two marked ⟨r⟩s and an unmarked one. | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
! colspan=" | ! colspan="22" |Geminate Romanization | ||
|- | |- | ||
! rowspan=" | ! rowspan="6" |Consonant | ||
! rowspan="3" |Occlusive | |||
!Phoneme | !Phoneme | ||
!ɱː | !ɱː | ||
| Line 162: | Line 438: | ||
!k͡ǂː | !k͡ǂː | ||
|- | |- | ||
!Grapheme | ! rowspan="2" |Grapheme | ||
|''mm'' | |''mm'' | ||
|''nn'' | |''nn'' | ||
|'' | |''nny'' | ||
|'' | |''nng'' | ||
|''pp'' | |''pp'' | ||
|''tt'' | |''tt'' | ||
|'' | |''cch'' | ||
|''kk'' | |''kk'' | ||
|'' | |''qq'' | ||
|''bb'' | |''bb'' | ||
|''ddz'' | |''ddz'' | ||
|''jj'' | |''jj'' | ||
|''gg'' | |''gg'' | ||
|'' | |''ccn'' | ||
|'' | |''ccǹ'' | ||
|'' | |''ccñ'' | ||
|'' | |''cct'' | ||
|'' | |''ccl'' | ||
|''ccy'' | |||
|- | |||
|''mm'' | |||
|''nn'' | |||
|''ññ'' | |||
|''ŋŋ'' | |||
|''pp'' | |||
|''tt'' | |||
|''čč'' | |||
|''kk'' | |||
|''qq'' | |''qq'' | ||
|''bb'' | |||
|''ẑẑ'' | |||
|''jj'' | |||
|''gg'' | |||
|''ccn'' | |||
|''ccǹ'' | |||
|''ccñ'' | |||
|''cct'' | |||
|''ccl'' | |||
|''ccy'' | |||
|- | |- | ||
! rowspan=" | ! rowspan="3" |Continuant | ||
!Phoneme | !Phoneme | ||
!fː | !fː | ||
| Line 203: | Line 499: | ||
!j̃ː | !j̃ː | ||
!ʀː | !ʀː | ||
! rowspan=" | ! rowspan="3" | | ||
|- | |- | ||
!Grapheme | ! rowspan="2" |Grapheme | ||
|''ff'' | |''ff'' | ||
|'' | |''tth'' | ||
|''ss'' | |''ss'' | ||
|'' | |''ssh'' | ||
|'' | |''llh'' | ||
|''xx'' | |''xx'' | ||
|''hh'' | |''hh'' | ||
|''vv'' | |''vv'' | ||
|'' | |''dd'' | ||
|''zz'' | |''zz'' | ||
|'' | |''zzh'' | ||
|''ww'' | |''ww'' | ||
|''ll'' | |''ll'' | ||
|''yy'' | |''yy'' | ||
|'' | |''wwǹ'' | ||
|'' | |''llǹ'' | ||
|'' | |''yyǹ'' | ||
|''rrr'' | |''rrr'' | ||
|- | |- | ||
! rowspan="2" |Vowel | |''ff'' | ||
|''þþ'' | |||
|''ss'' | |||
|''šš'' | |||
|''çç'' | |||
|''xx'' | |||
|''hh'' | |||
|''vv'' | |||
|''dd'' | |||
|''zz'' | |||
|''žž'' | |||
|''ww'' | |||
|''ll'' | |||
|''yy'' | |||
|''ṽṽ'' | |||
|''łł'' | |||
|''ỹỹ'' | |||
|''řř'' | |||
|- | |||
! rowspan="8" |Syllabic Consonant | |||
! rowspan="2" |Toneless | |||
!Phoneme | |||
!ɱ̩ː | |||
!n̩ː | |||
!ɲ̩ː | |||
!ŋ̩ː | |||
!v̩ː | |||
!ð̩ː | |||
!z̩ː | |||
!ʒ̍ː | |||
!w̩ː | |||
!l̩ː | |||
!j̍ː | |||
!w̩̃ː | |||
!l̩̃ː | |||
!j̩̃ː | |||
!ʀ̩ː | |||
! colspan="4" rowspan="8" | | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''ṃṃ'' | |||
|''ṇṇ'' | |||
|''ṇṇy'' | |||
|''ṇṇg'' | |||
|''ṿṿ'' | |||
|''ḍḍ'' | |||
|''ẓẓ'' | |||
|''ẓẓh'' | |||
|''ẉẉ'' | |||
|''ḷḷ'' | |||
|''ẏẏ'' | |||
|''ẉẉǹ'' | |||
|''ḷḷǹ'' | |||
|''ẏẏǹ'' | |||
|''ṛṛ'' | |||
|- | |||
! rowspan="2" |High Tone | |||
!Phoneme | |||
!ɱ̩ː˥ | |||
!n̩ː˥ | |||
!ɲ̩ː˥ | |||
!ŋ̩ː˥ | |||
!v̩ː˥ | |||
!ð̩ː˥ | |||
!z̩ː˥ | |||
!ʒ̍ː˥ | |||
!w̩ː˥ | |||
!l̩ː˥ | |||
!j̍ː˥ | |||
!w̩̃ː˥ | |||
!l̩̃ː˥ | |||
!j̩̃ː˥ | |||
!ʀ̩ː˥ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''ḿḿ'' | |||
|''ńń'' | |||
|''ńńy'' | |||
|''ńńg'' | |||
|''ŵŵ'' | |||
|''ðð'' | |||
|''źź'' | |||
|''źźh'' | |||
|''ẃẃ'' | |||
|''ĺĺ'' | |||
|''ýý'' | |||
|''ẃẃǹ'' | |||
|''ĺĺǹ'' | |||
|''ýýǹ'' | |||
|''ŕŕ'' | |||
|- | |||
! rowspan="2" |Mid Tone | |||
!Phoneme | |||
!ɱ̩ː˧ | |||
!n̩ː˧ | |||
!ɲ̩ː˧ | |||
!ŋ̩ː˧ | |||
!v̩ː˧ | |||
!ð̩ː˧ | |||
!z̩ː˧ | |||
!ʒ̍ː˧ | |||
!w̩ː˧ | |||
!l̩ː˧ | |||
!j̍ː˧ | |||
!w̩̃ː˧ | |||
!l̩̃ː˧ | |||
!j̩̃ː˧ | |||
!ʀ̩ː˧ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''ṁṁ'' | |||
|''ṅṅ'' | |||
|''ṅṅy'' | |||
|''ṅṅg'' | |||
|''ẅẅ'' | |||
|''ḋḋ'' | |||
|''żż'' | |||
|''żżh'' | |||
|''ẇẇ'' | |||
|''ŀŀ'' | |||
|''ÿÿ'' | |||
|''ẇẇǹ'' | |||
|''ŀŀǹ'' | |||
|''ÿÿǹ'' | |||
|''ṙṙ'' | |||
|- | |||
! rowspan="2" |Low Tone | |||
!Phoneme | |||
!ɱ̩ː˩ | |||
!n̩ː˩ | |||
!ɲ̩ː˩ | |||
!ŋ̩ː˩ | |||
!v̩ː˩ | |||
!ð̩ː˩ | |||
!z̩ː˩ | |||
!ʒ̍ː˩ | |||
!w̩ː˩ | |||
!l̩ː˩ | |||
!j̍ː˩ | |||
!w̩̃ː˩ | |||
!l̩̃ː˩ | |||
!j̩̃ː˩ | |||
!ʀ̩ː˩ | |||
|- | |||
!Grapheme | |||
|''<nowiki/>'ṃṃ'' | |||
|''<nowiki/>'ṇṇ'' | |||
|''<nowiki/>'ṇṇy'' | |||
|''<nowiki/>'ṇṇg'' | |||
|''<nowiki/>'ṿṿ'' | |||
|''<nowiki/>'ḍḍ'' | |||
|''<nowiki/>'ẓẓ'' | |||
|''<nowiki/>'ẓẓh'' | |||
|''<nowiki/>'ẉẉ'' | |||
|''<nowiki/>'ḷḷ'' | |||
|''<nowiki/>'ẏẏ'' | |||
|''<nowiki/>'ẉẉǹ'' | |||
|''<nowiki/>'ḷḷǹ'' | |||
|''<nowiki/>'ẏẏǹ'' | |||
|''<nowiki/>'ṛṛ'' | |||
|- | |||
! rowspan="8" |Vowel | |||
! rowspan="2" |Toneless | |||
!Phoneme | !Phoneme | ||
!iː | !iː | ||
| Line 231: | Line 689: | ||
!ʊː | !ʊː | ||
!uː | !uː | ||
! | !eː | ||
!əː | !əː | ||
!ʌː | !ʌː | ||
| Line 237: | Line 695: | ||
!aː | !aː | ||
!ɑː | !ɑː | ||
! colspan="9" rowspan=" | ! colspan="9" rowspan="8" | | ||
|- | |- | ||
!Grapheme | !Grapheme | ||
|'' | |''ii'' | ||
|'' | |''îî'' | ||
|'' | |''ûû'' | ||
|'' | |''uu'' | ||
|'' | |''ee'' | ||
|'' | |''êê'' | ||
|'' | |''ôô'' | ||
|'' | |''oo'' | ||
|'' | |''aa'' | ||
|'' | |''ââ'' | ||
|- | |- | ||
! | ! rowspan="2" |High Tone | ||
! | !Phoneme | ||
!iː˥ | |||
!ɪː˥ | |||
!ʊː˥ | |||
!uː˥ | |||
!eː˥ | |||
!əː˥ | |||
!ʌː˥ | |||
!oː˥ | |||
!aː˥ | |||
!ɑː˥ | |||
|- | |- | ||
! | !Grapheme | ||
| | |''íí'' | ||
| | |''ìì'' | ||
| | |''ùù'' | ||
| | |''úú'' | ||
| | |''éé'' | ||
|''èè'' | |||
|''òò'' | |||
|''óó'' | |||
|''áá'' | |||
|''àà'' | |||
|- | |- | ||
! | ! rowspan="2" |Mid Tone | ||
! | !Phoneme | ||
!iː˧ | |||
!ɪː˧ | |||
!ʊː˧ | |||
!uː˧ | |||
!eː˧ | |||
!əː˧ | |||
!ʌː˧ | |||
!oː˧ | |||
!aː˧ | |||
!ɑː˧ | |||
|- | |- | ||
! | !Grapheme | ||
| | |''ĭĭ'' | ||
| | |''ĩĩ'' | ||
| | |''ũũ'' | ||
| | |''ŭŭ'' | ||
| | |''ĕĕ'' | ||
|''ẽẽ'' | |||
|''õõ'' | |||
|''ŏŏ'' | |||
|''ăă'' | |||
|''ãã'' | |||
|- | |- | ||
! rowspan=" | ! rowspan="2" |Low Tone | ||
! | !Phoneme | ||
! | !iː˩ | ||
!ɪː˩ | |||
!ʊː˩ | |||
!uː˩ | |||
!eː˩ | |||
!əː˩ | |||
!ʌː˩ | |||
!oː˩ | |||
!aː˩ | |||
!ɑː˩ | |||
|- | |- | ||
! | !Grapheme | ||
| | |''<nowiki/>'ii'' | ||
|''<nowiki/>'îî'' | |||
|''<nowiki/>'ûû'' | |||
|''<nowiki/>'uu'' | |||
|''<nowiki/>'ee'' | |||
|''<nowiki/>'êê'' | |||
|''<nowiki/>'ôô'' | |||
|''<nowiki/>'oo'' | |||
|''<nowiki/>'aa'' | |||
|''<nowiki/>'ââ'' | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|} | |} | ||
=== | === Disambiguation === | ||
Many consonant phonemes are expressed with multigraphs that have an equivalent cluster. They are differenciated orthographically with apostrophes placed between consonant graphemes in a cluster. | Many consonant phonemes are expressed with multigraphs that have an equivalent cluster. They are differenciated orthographically with apostrophes placed between consonant graphemes in a cluster. | ||
Polyphthongs are | Polyphthongs are written by simply juxtaposing vowel letters together. Since all two- or three-vowel clusters contrast with a polypthong, a diaerisis is placed on the non-first grapheme(s) of such clusters to distinguish them. | ||
{| class="wikitable mw-collapsible" | {| class="wikitable mw-collapsible" | ||
! colspan="15" |Multigraph Disambiguation | ! colspan="15" |Multigraph Disambiguation | ||
|- | |- | ||
! colspan="6" |Consonants | ! colspan="6" |Consonants (All) | ||
! colspan="3" |Syllabic Consonants | ! colspan="3" |Syllabic Consonants (All) | ||
! colspan="6" |Vowels | ! colspan="6" |Vowels (Examples) | ||
|- | |- | ||
! colspan="3" |Digraph | ! colspan="3" |Digraph | ||
| Line 592: | Line 823: | ||
!Distinction | !Distinction | ||
|- | |- | ||
! rowspan="2" | | ! rowspan="2" |dz | ||
|'' | |''dz'' | ||
|/ | |/d͡z/ | ||
! rowspan="3" | | ! rowspan="3" |ddz | ||
|'' | |''ddz'' | ||
|/ | |/d͡zː/ | ||
! rowspan="2" |ṇy | ! rowspan="2" |ṇy | ||
|''ṇy'' | |''ṇy'' | ||
|/ɲ̩/ | |/ɲ̩/ | ||
! rowspan=" | ! rowspan="2" |ie | ||
| | |ie | ||
|/ | |/i͡e/ | ||
! rowspan=" | ! rowspan="4" |iea | ||
| | |iea | ||
|/ | |/i͡e͡a/ | ||
|- | |- | ||
|'' | |''d'z'' | ||
|/ | |/ðz/ | ||
|'' | |''d'dz'' | ||
|/ | |/ðd͡z/ | ||
|''ṇ'y'' | |''ṇ'y'' | ||
|/n̩j/ | |/n̩j/ | ||
| | |iē | ||
|/ | |/i.e/ | ||
| | |iēa | ||
|/ | |/i.e͡a/ | ||
|- | |- | ||
| colspan="3" | | | colspan="3" | | ||
|'' | |''dd'z'' | ||
|/ | |/ðːz/ | ||
! rowspan="2" |ńy | ! rowspan="2" |ńy | ||
|''ńy'' | |''ńy'' | ||
|/ɲ̩˥/ | |/ɲ̩˥/ | ||
| colspan="3" rowspan="2" | | |||
|ieā | |||
| colspan="3" | | |/i͡e.a/ | ||
|- | |- | ||
! rowspan="2" | | ! rowspan="2" |lh | ||
| | |lh | ||
|/ | |/ʎ̝̊/ | ||
! rowspan="3" | | ! rowspan="3" |llh | ||
|'' | |''llh'' | ||
|/ | |/ʎ̝̊ː/ | ||
|''ń'y'' | |''ń'y'' | ||
|/n̩˥j/ | |/n̩˥j/ | ||
|iēā | |||
|/i.e.a/ | |||
|/ | |||
|- | |- | ||
|'' | |''l'h'' | ||
|/ | |/lh/ | ||
|'' | |''l'lh'' | ||
|/ | |/lʎ̝̊/ | ||
! rowspan="2" |ṅy | ! rowspan="2" |ṅy | ||
|''ṅy'' | |''ṅy'' | ||
|/ɲ̩˧/ | |/ɲ̩˧/ | ||
| | ! rowspan="2" |ui | ||
|/ | |ui | ||
| | |/u͡i/ | ||
|/ | ! rowspan="4" |uio | ||
|uio | |||
|/u͡i͡o/ | |||
|- | |- | ||
| colspan="3" | | | colspan="3" | | ||
|'' | |''ll'h'' | ||
|/ | |/lːh/ | ||
|''ṅ'y'' | |''ṅ'y'' | ||
|/n̩˧j/ | |/n̩˧j/ | ||
| | |uī | ||
|/u. | |/u.i/ | ||
| | |uīo | ||
|/u.i͡o/ | |||
|- | |- | ||
! rowspan="2" | | ! rowspan="2" |ng | ||
|'' | |''ng'' | ||
|/ | |/ŋ/ | ||
! rowspan="3" | | ! rowspan="3" |nng | ||
|'' | |''nng'' | ||
|/ | |/ŋː/ | ||
! rowspan="2" |'ṇy'''<nowiki/>''' | ! rowspan="2" |'ṇy'''<nowiki/>''' | ||
|''<nowiki/>'ṇy'''''<nowiki/>''' | |''<nowiki/>'ṇy'''''<nowiki/>''' | ||
|/ɲ̩˩'''<nowiki/>'''/ | |/ɲ̩˩'''<nowiki/>'''/ | ||
| colspan="3" rowspan="2" | | |||
|uiō | |||
|/u͡i.o/ | |||
| | |||
|/ | |||
|- | |- | ||
|'' | |''n'g'' | ||
|/ | |/nɡ/ | ||
|'' | |''n'ng'' | ||
|/ | |/nŋ/ | ||
|''<nowiki/>'ṇ'y'''''<nowiki/>''' | |''<nowiki/>'ṇ'y'''''<nowiki/>''' | ||
|/n̩˩'''<nowiki/>'''j/ | |/n̩˩'''<nowiki/>'''j/ | ||
| | |uīō | ||
|/ | |/u.i.o/ | ||
|- | |- | ||
| colspan="3" | | | colspan="3" | | ||
|'' | |''nn'g'' | ||
|/ | |/nːɡ/ | ||
! rowspan="2" |ṇg | ! rowspan="2" |ṇg | ||
|''ṇg'' | |''ṇg'' | ||
|/ŋ̩/ | |/ŋ̩/ | ||
| | ! rowspan="2" |oa | ||
|/ | |oa | ||
|/o͡a/ | |||
! rowspan="4" |oae | |||
|oae | |||
|/o͡a͡e/ | |||
|- | |- | ||
! rowspan="2" | | ! rowspan="2" |ny | ||
|'' | |''ny'' | ||
|/ | |/ɲ/ | ||
! rowspan="3" | | ! rowspan="3" |nny | ||
|'' | |''nny'' | ||
|/ | |/ɲː/ | ||
|''ṇ'g'' | |''ṇ'g'' | ||
|/n̩ɡ/ | |/n̩ɡ/ | ||
|oā | |||
|/o.a/ | |||
|/ | |oāe | ||
|/o.a͡e/ | |||
| | |||
|/ | |||
|- | |- | ||
|'' | |''n'y'' | ||
|/ | |/nj/ | ||
|'' | |''n'ny'' | ||
|/ | |/nɲ/ | ||
! rowspan="2" |ńg | ! rowspan="2" |ńg | ||
|''ńg'' | |''ńg'' | ||
|/ŋ̩˥/ | |/ŋ̩˥/ | ||
| | | colspan="3" rowspan="2" | | ||
| | |oaē | ||
| | |/o͡a.e/ | ||
|/ | |||
|- | |- | ||
| colspan="3" | | | colspan="3" rowspan="4" | | ||
|'' | |''nn'y'' | ||
|/ | |/nːj/ | ||
|''ń'g'' | |''ń'g'' | ||
|/n̩˥ɡ/ | |/n̩˥ɡ/ | ||
| | |oāē | ||
|/o.e/ | |/o.a.e/ | ||
|- | |- | ||
! rowspan="3" |rrr | |||
|''rrr'' | |||
|/ʀː/ | |||
! rowspan="3" | | |||
|'' | |||
|/ | |||
! rowspan="2" |ṅg | ! rowspan="2" |ṅg | ||
|''ṅg'' | |''ṅg'' | ||
|/ŋ̩˧/ | |/ŋ̩˧/ | ||
! rowspan=" | ! rowspan="2" |iê | ||
| | |iê | ||
|/ | |/i͡ə/ | ||
! rowspan=" | ! rowspan="4" |iêa | ||
| | |iêa | ||
|/ | |/i͡ə͡a/ | ||
|- | |- | ||
|'' | |''rr'r'' | ||
|/ | |/ʀɾ/ | ||
|''ṅ'g'' | |''ṅ'g'' | ||
|/n̩˧ɡ/ | |/n̩˧ɡ/ | ||
| | |ië | ||
|/ | |/i.ə/ | ||
| | |iëa | ||
|/ | |/i.ə͡a/ | ||
|- | |- | ||
|''r'rr'' | |||
|'' | |/ɾʀ/ | ||
|/ | |||
! rowspan="2" |'ṇg'''<nowiki/>''' | ! rowspan="2" |'ṇg'''<nowiki/>''' | ||
|''<nowiki/>'ṇg'''''<nowiki/>''' | |''<nowiki/>'ṇg'''''<nowiki/>''' | ||
|/ŋ̩˩'''<nowiki/>'''/ | |/ŋ̩˩'''<nowiki/>'''/ | ||
| colspan="3" rowspan="2" | | |||
|iêā | |||
| colspan="3" | | |/i͡ə.a/ | ||
|- | |- | ||
! rowspan="2" | | ! rowspan="2" |sh | ||
|'' | |''sh'' | ||
|/ | |/ʃ/ | ||
! rowspan="3" | | ! rowspan="3" |ssh | ||
|'' | |''ssh'' | ||
|/ | |/ʃː/ | ||
|''<nowiki/>'ṇ'g'''''<nowiki/>''' | |''<nowiki/>'ṇ'g'''''<nowiki/>''' | ||
|/n̩ɡ/ | |/n̩ɡ/ | ||
|iëā | |||
|/i.ə.a/ | |||
|/ | |||
|- | |- | ||
|'' | |''s'h'' | ||
|/ | |/sh/ | ||
|'' | |''s'sh'' | ||
|/ | |/sʃ/ | ||
! rowspan="2" |ẓh | ! rowspan="2" |ẓh | ||
|''ẓh'' | |''ẓh'' | ||
|/ʒ̍/ | |/ʒ̍/ | ||
| | ! rowspan="2" |ûi | ||
|/ | |ûi | ||
|/ʊ͡i/ | |||
! rowspan="4" |ûiô | |||
|ûiô | |||
|/ʊ͡i͡ʌ/ | |||
|- | |- | ||
| colspan="3 | | colspan="3" | | ||
|'' | |''ss'h'' | ||
|/ | |/sːh/ | ||
|''ẓ'h'' | |''ẓ'h'' | ||
|/z̩h/ | |/z̩h/ | ||
| | |ûī | ||
|/ | |/ʊ.i/ | ||
|ûīô | |||
|/ʊ.i͡ʌ/ | |||
|- | |- | ||
! rowspan="3" | | ! rowspan="2" |th | ||
|'' | |''th'' | ||
|/ | |/θ/ | ||
! rowspan="3" |tth | |||
|''tth'' | |||
|/θː/ | |||
! rowspan="2" |źh | ! rowspan="2" |źh | ||
|''źh'' | |''źh'' | ||
|/ʒ̍˥/ | |/ʒ̍˥/ | ||
| | | colspan="3" rowspan="2" | | ||
|/ | |ûiö | ||
|/ʊ͡i.ʌ/ | |||
|- | |- | ||
|'' | |''t'h'' | ||
|/ | |/th/ | ||
|''t'th'' | |||
|/tθ/ | |||
|''ź'h'' | |''ź'h'' | ||
|/z̩˥h/ | |/z̩˥h/ | ||
| | |ûīö | ||
|/ | |/ʊ.i.ʌ/ | ||
|- | |- | ||
|'' | | colspan="3" | | ||
|/ | |''tt'h'' | ||
|/tːh/ | |||
! rowspan="2" |żh | ! rowspan="2" |żh | ||
|''żh'' | |''żh'' | ||
|/ʒ̍˧/ | |/ʒ̍˧/ | ||
| | ! rowspan="2" |ôâ | ||
|/ | |ôâ | ||
|/ʌ͡ɑ/ | |||
! rowspan="4" |ôâê | |||
|ôâê | |||
|/ʌ͡ɑ͡ə/ | |||
|- | |- | ||
! rowspan="3" | | ! rowspan="2" |zh | ||
|'' | |''zh'' | ||
|/ | |/ʒ/ | ||
! rowspan="3" |zzh | |||
|''zzh'' | |||
|/ʒː/ | |||
|''ż'h'' | |''ż'h'' | ||
|/z̩˧h/ | |/z̩˧h/ | ||
| | |ôä | ||
|/ | |/ʌ.ɑ/ | ||
|ôäê | |||
|/ʌ.ɑ͡ə/ | |||
|- | |- | ||
|'' | |''z'h'' | ||
|/ | |/zh/ | ||
|''z'zh'' | |||
|/zʒ/ | |||
! rowspan="2" |'ẓh'''<nowiki/>''' | ! rowspan="2" |'ẓh'''<nowiki/>''' | ||
|''<nowiki/>'ẓh'''''<nowiki/>''' | |''<nowiki/>'ẓh'''''<nowiki/>''' | ||
|/ʒ̍˩'''<nowiki/>'''/ | |/ʒ̍˩'''<nowiki/>'''/ | ||
| | | colspan="3" rowspan="2" | | ||
|/ | |ôâë | ||
|/ʌ͡ɑ.ə/ | |||
|- | |- | ||
|'' | | colspan="3" | | ||
|/ | |''zz'h'' | ||
|/zːh/ | |||
|''<nowiki/>'ẓ'h'''''<nowiki/>''' | |''<nowiki/>'ẓ'h'''''<nowiki/>''' | ||
|/z̩˩h/ | |/z̩˩h/ | ||
|ôäë | |||
|/ʌ.ɑ.ə/ | |||
|/ | |||
|} | |} | ||