|
|
| Line 1: |
Line 1: |
| <code>THIS PAGE IS INCOMPLETE AND INACCURATE PLEASE DISREGARD</code> | | <code>THIS PAGE IS INCOMPLETE AND INACCURATE PLEASE DISREGARD</code> |
|
| |
| '''Kliqel''' is a dialect of [[Iskel]] which is primarily distinct from the others in its phonology. Therefore, its orthography differs from other dialects for both romanization and native script.
| |
|
| |
| == Romanization ==
| |
|
| |
| === Basic Phonemes ===
| |
| Some consonants can be written with either digraphs or a non-ASCII monograph. Syllabic consonants are always written as digraphs, however.
| |
| {| class="wikitable"
| |
| ! colspan="2" |
| |
| ![[w:Labial_consonant|Labial]]
| |
| ![[w:dental_consonant|Dental]]
| |
| ![[w:alveolar_consonant|Alveolar]]
| |
| ![[w:postalveolar_consonant|Postalveolar]]
| |
| ![[w:palatal_consonant|Palatal]]
| |
| ![[w:dorsal_consonant|Dorsal]]
| |
| ![[w:glottal_consonant|Glottal]]
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |[[w:nasal_consonant|Nasal]]
| |
| |[[w:Voiced_labiodental_nasal|ɱ]] '''m'''
| |
| |
| |
| |[[w:Voiced_alveolar_nasal|n]] '''n'''
| |
| |
| |
| |[[w:Voiced_palatal_nasal|ɲ]] '''ny, ñ'''
| |
| |[[w:Voiced_velar_nasal|ŋ]] '''ng, ŋ'''
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |[[w:stop_consonant|Stop]]
| |
| ![[w:voicelessness|Voiceless]]
| |
| |[[w:voiceless_bilabial_plosive|p]] '''p'''
| |
| |
| |
| |[[w:Voiceless_alveolar_plosive|t]] '''t'''
| |
| |[[w:Voiceless_palato-alveolar_affricate|t͡ʃ]] '''ch, č'''
| |
| |
| |
| |[[w:IPA_k|k]] '''k'''
| |
| |[[w:glottal_stop|ʔ]] '''q'''
| |
| |-
| |
| ![[w:Voicedness|Voiced]]
| |
| |[[w:IPA_b|b]] '''b'''
| |
| |
| |
| |[[w:Voiced_alveolar_affricate|d͡z]] '''dz, ẑ'''
| |
| |[[w:Voiced_palato-alveolar_affricate|d͡ʒ]] '''j'''
| |
| |
| |
| |[[w:IPA_g|ɡ]] '''g'''
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |[[w:Fricative|Fricative]]
| |
| ![[w:voicelessness|Voiceless]]
| |
| |[[w:IPA_f|f]] '''f'''
| |
| |[[w:voiceless_dental_fricative|θ]] '''th, þ'''
| |
| |[[w:IPA_s|s]] '''s'''
| |
| |[[w:voiceless_palato-alveolar_fricative|ʃ]] '''sh, š'''
| |
| |[[w:voiceless_palatal_lateral_fricative|ʎ̝̊]] '''lh, ç'''
| |
| |[[w:IPA_x|x]] '''x'''
| |
| |[[w:IPA_h|h]] '''h'''
| |
| |-
| |
| ![[w:Voicedness|Voiced]]
| |
| |[[w:IPA_v|v]] '''v'''
| |
| |[[w:voiced_dental_fricative|ð]] '''d'''
| |
| |[[w:IPA_z|z]] '''z'''
| |
| |[[w:voiced_palato-alveolar_fricative|ʒ]] '''zh, ž'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |[[w:Approximant|Approximant]]
| |
| ![[w:oral_consonant|Oral]]
| |
| |[[w:IPA_w|w]] '''w'''
| |
| |
| |
| |[[w:IPA_l|l]] '''l'''
| |
| |
| |
| |[[w:IPA_j|j]] '''y'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |-
| |
| ![[w:nasal_consonant|Nasal]]
| |
| |[[w:nasalized_consonant|w̃]] '''wǹ, ṽ'''
| |
| |
| |
| |[[w:nasalized_consonant|l̃]] '''lǹ, ł'''
| |
| |
| |
| |[[w:nasalized_consonant|j̃]] '''yǹ,''' '''ỹ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |[[w:vibrant_consonant|Vibrant]]
| |
| |
| |
| |
| |
| |[[w:voiced_alveolar_tap|ɾ]] '''r'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |[[w:voiced_uvular_trill|ʀ]] '''rr, ř'''
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |[[w:click_consonant|Click]]
| |
| ![[w:nasal_click|Nasal]]
| |
| |
| |
| |[[w:dental_nasal_click|ŋ͡ʇ]] '''cn'''
| |
| |[[w:nasal_alveolar_click|ŋ͡ǃ¡]] '''cǹ'''
| |
| |
| |
| |[[w:nasal_palatal_click|ŋ͡ǂ]] '''cñ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |-
| |
| ![[w:tenuis_consonant|Tenuis]]
| |
| |
| |
| |[[w:tenuis_dental_click|k͡ʇ]] '''ct'''
| |
| |[[w:tenuis_alveolar_click|k͡ǃ¡]] '''cl'''
| |
| |
| |
| |[[w:tenuis_palatal_click|k͡ǂ]] '''cy'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |}
| |
| Vowel digraphs can be written as such or with an ogonek on their initial vowel instead.
| |
| {| class="wikitable"
| |
| !
| |
| ![[w:Front_vowel|Front]]
| |
| ![[w:Near-Front_vowel|Near-Front]]
| |
| ![[w:Near-Back_vowel|Near-Back]]
| |
| ![[w:Back_vowel|Back]]
| |
| |-
| |
| ![[w:Close_vowel|Close]]
| |
| |[[w:IPA_i|i]] '''i'''
| |
| |[[w:near-close_near-front_unrounded_vowel|ɪ]] '''ie, į'''
| |
| |[[w:near-close_near-back_rounded_vowel|ʊ]] '''uo, ų'''
| |
| |[[w:IPA_u|u]] '''u'''
| |
| |-
| |
| ![[w:Mid_vowel|Mid]]
| |
| |[[w:IPA_e|e]] '''e'''
| |
| |[[w:mid_central_vowel|ə]] '''eo, ę'''
| |
| |[[w:open-mid_back_unrounded_vowel|ʌ]] '''oe, ǫ'''
| |
| |[[w:IPA_o|o]] '''o'''
| |
| |-
| |
| ![[w:Open_vowel|Open]]
| |
| |[[w:IPA_a|a]] '''a'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |[[w:open_back_unrounded_vowel|ɑ]] '''ao, ą'''
| |
| |}
| |
|
| |
| === Syllabic Consonants ===
| |
| Toneless syllabic consonants are written with an overdot. On digraphs, the underdot is written only on the first letter (e.g. /ŋ̩ ʀ̩/ get written ⟨ṇg ṛr⟩). The toneless syllabic consonant /j̍/ is instead written ⟨ẏ⟩.
| |
| {| class="wikitable"
| |
| ! colspan="2" |
| |
| !Labial
| |
| !Dental
| |
| !Alveolar
| |
| !Palatal
| |
| !Dorsal
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |Nasal
| |
| |ɱ̩ '''ṃ'''
| |
| |
| |
| |n̩ '''ṇ'''
| |
| |ɲ̩ '''ṇy'''
| |
| |ŋ̩ '''ṇg'''
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |Fricative
| |
| |v̩ '''ṿ'''
| |
| |ð̩ '''ḍ'''
| |
| |z̩ '''ẓ'''
| |
| |ʒ̍ '''ẓh'''
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Approximant
| |
| !Oral
| |
| |w̩ '''ẉ'''
| |
| |
| |
| |l̩ '''ḷ'''
| |
| |j̍ '''ẏ'''
| |
| |
| |
| |-
| |
| !Nasal
| |
| |w̩̃ '''ẉǹ'''
| |
| |
| |
| |l̩̃ '''ḷǹ'''
| |
| |j̩̃ '''ẏǹ'''
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |Vibrant
| |
| |
| |
| |
| |
| |ɾ̩ '''ṛ'''
| |
| |
| |
| |ʀ̩ '''ṛr'''
| |
| |}
| |
|
| |
| === Tones ===
| |
| High tone on vowels is marked with an acute accent on vowels without a diacritic. On vowels with a macron (denoting length), the macron is replaced with a circumflex (e.g. /í íː/ are ⟨í î⟩).
| |
|
| |
| Mid tone on vowels is marked with a grave accent on vowels without a diacritic. On vowels with a macron (denoting length), the macron is replaced with a caron (e.g. /ī īː/ are ⟨ì ǐ⟩).
| |
|
| |
| Low tone is marked with an apostrophe before the nucleus.
| |
|
| |
| Because word-initial high tone words are most common, Iskel romanizes them differently to avoid extensive diacritic use: a high tone on a multisyllabic word is not written if there is only one high tone and it's word initial. Multisyllabic words with no tones are written as if they have a word-initial high tone.
| |
|
| |
| For polypthongs, tone (not including low tone because it has unusual romanization) and length are always written on the first vowel grapheme, so every vowel with a tone or length diacritic begins its syllable's nucleus. It is therefore unnecessary to use a diaerisis on such vowels.
| |
| {| class="wikitable"
| |
| ! rowspan="2" |
| |
| ! colspan="3" |[[w:Front_vowel|Front]]
| |
| ! colspan="3" |[[w:Near-Front_vowel|Near-Front]]
| |
| ! colspan="3" |[[w:Near-Back_vowel|Near-Back]]
| |
| ! colspan="3" |[[w:Back_vowel|Back]]
| |
| |-
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|High]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Mid]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Low]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|High]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Mid]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Low]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|High]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Mid]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Low]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|High]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Mid]]
| |
| ![[w:tone_(linguistics)|Low]]
| |
| |-
| |
| ![[w:Close_vowel|Close]]
| |
| |í '''í'''
| |
| |ī '''ì'''
| |
| |ì '''<nowiki/>'i'''
| |
| |ɪ́ '''íe, į́'''
| |
| |ɪ̄ '''ìe, į̀'''
| |
| |ɪ̀ '''<nowiki/>'ie, 'į'''
| |
| |ʊ́ '''úo, ų́'''
| |
| |ʊ̄ '''ùo, ų̀'''
| |
| |ʊ̀ '''<nowiki/>'uo, 'ų'''
| |
| |ú '''ú'''
| |
| |ū '''ù'''
| |
| |ù '''<nowiki/>'u'''
| |
| |-
| |
| ![[w:Mid_vowel|Mid]]
| |
| |é '''é'''
| |
| |ē '''è'''
| |
| |è '''<nowiki/>'e'''
| |
| |ə́ '''éo, ę́'''
| |
| |ə̄ '''èo, ę̀'''
| |
| |ə̀ '''<nowiki/>'eo, 'ę'''
| |
| |ʌ́ '''óe, ǫ́'''
| |
| |ʌ̄ '''òe, ǫ̀'''
| |
| |ʌ̀ '''<nowiki/>'oe, 'ǫ'''
| |
| |ó '''ó'''
| |
| |ō '''ò'''
| |
| |ò '''<nowiki/>'o'''
| |
| |-
| |
| ![[w:Open_vowel|Open]]
| |
| |á '''á'''
| |
| |ā '''à'''
| |
| |à '''<nowiki/>'a'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |ɑ́ '''áo, ą́'''
| |
| |ɑ̄ '''ào, ą̀'''
| |
| |ɑ̀ '''<nowiki/>'ao, 'ą'''
| |
| |}
| |
| High tone syllabic consonants /ɱ̩́ ń̩ ɲ̩́ ŋ̩́ ź̩ ʒ̩́ ẃ̩ ĺ̩ j̩́ ɾ̩́ ʀ̩́/ have their underdots replaced with the acute accent ⟨ḿ ń ńy ńg ź źh ẃ ĺ ý ŕ ŕr⟩. High tone /ð̩/ is written with ⟨ð⟩ instead of ⟨d́⟩, and high tone /v̩/ is written with a ⟨ŵ⟩.
| |
|
| |
| Mid tone syllabic consonants are written similar to their toneless forms, but with overdots instead of underdots. The mid tone /v̩̄ j̩̄/, however, are written ⟨ẅ ÿ⟩.
| |
| {| class="wikitable"
| |
| ! colspan="2" rowspan="2" |
| |
| ! colspan="3" |Labial
| |
| ! colspan="3" |Dental
| |
| ! colspan="3" |Alveolar
| |
| ! colspan="3" |Palatal
| |
| ! colspan="3" |Dorsal
| |
| |-
| |
| !High
| |
| !Mid
| |
| !Low
| |
| !High
| |
| !Mid
| |
| !Low
| |
| !High
| |
| !Mid
| |
| !Low
| |
| !High
| |
| !Mid
| |
| !Low
| |
| !High
| |
| !Mid
| |
| !Low
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |Nasal
| |
| |ɱ̩˥ '''ḿ'''
| |
| |ɱ̩˧ '''ṁ'''
| |
| |ɱ̩˩ '''<nowiki/>'ṃ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |n̩˥ '''ń'''
| |
| |n̩˧ '''ṅ'''
| |
| |n̩˩ '''<nowiki/>'ṇ'''
| |
| |ɲ̩˥ '''ńy'''
| |
| |ɲ̩˧ '''ṅy'''
| |
| |ɲ̩˩ '''<nowiki/>'ṇy'''
| |
| |ŋ̩˥ '''ńg'''
| |
| |ŋ̩˧ '''ṅg'''
| |
| |ŋ̩˩ '''<nowiki/>'ṇg'''
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |Fricative
| |
| |v̩˥ '''ŵ'''
| |
| |v̩˧ '''ẅ'''
| |
| |v̩˩ '''<nowiki/>'ṿ'''
| |
| |ð̩́˥ '''ð'''
| |
| |ð̩˧ '''ḋ'''
| |
| |ð̩˩ '''<nowiki/>'ḍ'''
| |
| |z̩˥ '''ź'''
| |
| |z̩˧ '''ż'''
| |
| |z̩˩ '''<nowiki/>'ẓ'''
| |
| |ʒ̍˥ '''źh'''
| |
| |ʒ̍˧ '''żh'''
| |
| |ʒ̍˩ '''<nowiki/>'ẓh'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Approximant
| |
| !Oral
| |
| |w̩˥ '''ẃ'''
| |
| |w̩˧ '''ẇ'''
| |
| |w̩˩ '''<nowiki/>'ẉ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |l̩˥ '''ĺ'''
| |
| |l̩˧ '''ŀ'''
| |
| |l̩˩ '''<nowiki/>'ḷ'''
| |
| |j̍˥ '''ý'''
| |
| |j̍˧ '''ÿ'''
| |
| |j̍˩ '''<nowiki/>'ẏ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |-
| |
| !Nasal
| |
| |w̩̃˥ '''ẃǹ'''
| |
| |w̩̃˧ '''ẇǹ'''
| |
| |w̩̃˩ '''<nowiki/>'ẉǹ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |l̩̃˥ '''ĺǹ'''
| |
| |l̩̃˧ '''ŀǹ'''
| |
| |l̩̃˩ '''<nowiki/>'ḷǹ'''
| |
| |j̩̃˥ '''ýǹ'''
| |
| |j̩̃˧ '''ÿǹ'''
| |
| |j̩̃˩ '''<nowiki/>'ẏǹ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |Vibrant
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |ɾ̩ː˥ '''ŕ'''
| |
| |ɾ̩ː˧ '''ṙ'''
| |
| |ɾ̩ː˩ '''<nowiki/>'ṛ'''
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |ʀ̩˥ '''ŕr'''
| |
| |ʀ̩˧ '''ṙr'''
| |
| |ʀ̩˩ '''<nowiki/>'ṛr'''
| |
| |}
| |
|
| |
| === Gemination ===
| |
| Long vowels are written with a macron over the first letter. Geminated single-letter consonants are written by doubling their letter. Geminated digraphs are written by doubling their first letter.
| |
|
| |
| Geminated syllabic consonants are marked by doubling the letter with the syllabic or tone diacritic. The syllabic geminate consonant /ʀ̩ː/ is only written with two marked ⟨r⟩s instead of two marked ⟨r⟩s and an unmarked one.
| |
| {| class="wikitable"
| |
| ! colspan="22" |Geminate Romanization
| |
| |-
| |
| ! rowspan="6" |Consonant
| |
| ! rowspan="3" |Occlusive
| |
| !Phoneme
| |
| !ɱː
| |
| !nː
| |
| !ɲː
| |
| !ŋː
| |
| !pː
| |
| !tː
| |
| !t͡ʃː
| |
| !kː
| |
| !ʔː
| |
| !bː
| |
| !d͡zː
| |
| !d͡ʒː
| |
| !ɡː
| |
| !ŋ͡ʇː
| |
| !ŋ͡ǃ¡ː
| |
| !ŋ͡ǂː
| |
| !k͡ʇː
| |
| !k͡ǃ¡ː
| |
| !k͡ǂː
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Grapheme
| |
| |''mm''
| |
| |''nn''
| |
| |''nny''
| |
| |''nng''
| |
| |''pp''
| |
| |''tt''
| |
| |''cch''
| |
| |''kk''
| |
| |''qq''
| |
| |''bb''
| |
| |''ddz''
| |
| |''jj''
| |
| |''gg''
| |
| |''ccn''
| |
| |''ccǹ''
| |
| |''ccñ''
| |
| |''cct''
| |
| |''ccl''
| |
| |''ccy''
| |
| |-
| |
| |''mm''
| |
| |''nn''
| |
| |''ññ''
| |
| |''ŋŋ''
| |
| |''pp''
| |
| |''tt''
| |
| |''čč''
| |
| |''kk''
| |
| |''qq''
| |
| |''bb''
| |
| |''ẑẑ''
| |
| |''jj''
| |
| |''gg''
| |
| |''ccn''
| |
| |''ccǹ''
| |
| |''ccñ''
| |
| |''cct''
| |
| |''ccl''
| |
| |''ccy''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="3" |Continuant
| |
| !Phoneme
| |
| !fː
| |
| !θː
| |
| !sː
| |
| !ʃː
| |
| !ʎ̝̊ː
| |
| !xː
| |
| !hː
| |
| !vː
| |
| !ðː
| |
| !zː
| |
| !ʒː
| |
| !wː
| |
| !lː
| |
| !jː
| |
| !w̃ː
| |
| !l̃ː
| |
| !j̃ː
| |
| !ʀː
| |
| ! rowspan="3" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Grapheme
| |
| |''ff''
| |
| |''thh''
| |
| |''ss''
| |
| |''ssh''
| |
| |''llh''
| |
| |''xx''
| |
| |''hh''
| |
| |''vv''
| |
| |''dd''
| |
| |''zz''
| |
| |''zzh''
| |
| |''ww''
| |
| |''ll''
| |
| |''yy''
| |
| |''wwǹ''
| |
| |''llǹ''
| |
| |''yyǹ''
| |
| |''rrr''
| |
| |-
| |
| |''ff''
| |
| |''þþ''
| |
| |''ss''
| |
| |''šš''
| |
| |''çç''
| |
| |''xx''
| |
| |''hh''
| |
| |''vv''
| |
| |''dd''
| |
| |''zz''
| |
| |''žž''
| |
| |''ww''
| |
| |''ll''
| |
| |''yy''
| |
| |''ṽṽ''
| |
| |''łł''
| |
| |''ỹỹ''
| |
| |''řř''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="8" |Syllabic Consonant
| |
| ! rowspan="2" |Toneless
| |
| !Phoneme
| |
| !ɱ̩ː
| |
| !n̩ː
| |
| !ɲ̩ː
| |
| !ŋ̩ː
| |
| !v̩ː
| |
| !ð̩ː
| |
| !z̩ː
| |
| !ʒ̍ː
| |
| !w̩ː
| |
| !l̩ː
| |
| !j̍ː
| |
| !w̩̃ː
| |
| !l̩̃ː
| |
| !j̩̃ː
| |
| !ʀ̩ː
| |
| ! colspan="4" rowspan="8" |
| |
| |-
| |
| !Grapheme
| |
| |''ṃṃ''
| |
| |''ṇṇ''
| |
| |''ṇṇy''
| |
| |''ṇṇg''
| |
| |''ṿṿ''
| |
| |''ḍḍ''
| |
| |''ẓẓ''
| |
| |''ẓẓh''
| |
| |''ẉẉ''
| |
| |''ḷḷ''
| |
| |''ẏẏ''
| |
| |''ẉẉǹ''
| |
| |''ḷḷǹ''
| |
| |''ẏẏǹ''
| |
| |''ṛṛ''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |High Tone
| |
| !Phoneme
| |
| !ɱ̩ː˥
| |
| !n̩ː˥
| |
| !ɲ̩ː˥
| |
| !ŋ̩ː˥
| |
| !v̩ː˥
| |
| !ð̩ː˥
| |
| !z̩ː˥
| |
| !ʒ̍ː˥
| |
| !w̩ː˥
| |
| !l̩ː˥
| |
| !j̍ː˥
| |
| !w̩̃ː˥
| |
| !l̩̃ː˥
| |
| !j̩̃ː˥
| |
| !ʀ̩ː˥
| |
| |-
| |
| !Grapheme
| |
| |''ḿḿ''
| |
| |''ńń''
| |
| |''ńńy''
| |
| |''ńńg''
| |
| |''ŵŵ''
| |
| |''ðð''
| |
| |''źź''
| |
| |''źźh''
| |
| |''ẃẃ''
| |
| |''ĺĺ''
| |
| |''ýý''
| |
| |''ẃẃǹ''
| |
| |''ĺĺǹ''
| |
| |''ýýǹ''
| |
| |''ŕŕ''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Mid Tone
| |
| !Phoneme
| |
| !ɱ̩ː˧
| |
| !n̩ː˧
| |
| !ɲ̩ː˧
| |
| !ŋ̩ː˧
| |
| !v̩ː˧
| |
| !ð̩ː˧
| |
| !z̩ː˧
| |
| !ʒ̍ː˧
| |
| !w̩ː˧
| |
| !l̩ː˧
| |
| !j̍ː˧
| |
| !w̩̃ː˧
| |
| !l̩̃ː˧
| |
| !j̩̃ː˧
| |
| !ʀ̩ː˧
| |
| |-
| |
| !Grapheme
| |
| |''ṁṁ''
| |
| |''ṅṅ''
| |
| |''ṅṅy''
| |
| |''ṅṅg''
| |
| |''ẅẅ''
| |
| |''ḋḋ''
| |
| |''żż''
| |
| |''żżh''
| |
| |''ẇẇ''
| |
| |''ŀŀ''
| |
| |''ÿÿ''
| |
| |''ẇẇǹ''
| |
| |''ŀŀǹ''
| |
| |''ÿÿǹ''
| |
| |''ṙṙ''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Low Tone
| |
| !Phoneme
| |
| !ɱ̩ː˩
| |
| !n̩ː˩
| |
| !ɲ̩ː˩
| |
| !ŋ̩ː˩
| |
| !v̩ː˩
| |
| !ð̩ː˩
| |
| !z̩ː˩
| |
| !ʒ̍ː˩
| |
| !w̩ː˩
| |
| !l̩ː˩
| |
| !j̍ː˩
| |
| !w̩̃ː˩
| |
| !l̩̃ː˩
| |
| !j̩̃ː˩
| |
| !ʀ̩ː˩
| |
| |-
| |
| !Grapheme
| |
| |''<nowiki/>'ṃṃ''
| |
| |''<nowiki/>'ṇṇ''
| |
| |''<nowiki/>'ṇṇy''
| |
| |''<nowiki/>'ṇṇg''
| |
| |''<nowiki/>'ṿṿ''
| |
| |''<nowiki/>'ḍḍ''
| |
| |''<nowiki/>'ẓẓ''
| |
| |''<nowiki/>'ẓẓh''
| |
| |''<nowiki/>'ẉẉ''
| |
| |''<nowiki/>'ḷḷ''
| |
| |''<nowiki/>'ẏẏ''
| |
| |''<nowiki/>'ẉẉǹ''
| |
| |''<nowiki/>'ḷḷǹ''
| |
| |''<nowiki/>'ẏẏǹ''
| |
| |''<nowiki/>'ṛṛ''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="12" |Vowel
| |
| ! rowspan="3" |Toneless
| |
| !Phoneme
| |
| !iː
| |
| !ɪː
| |
| !ʊː
| |
| !uː
| |
| !eː
| |
| !əː
| |
| !ʌː
| |
| !oː
| |
| !aː
| |
| !ɑː
| |
| ! colspan="9" rowspan="12" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Grapheme
| |
| |''ī''
| |
| |''īe''
| |
| |''ūo''
| |
| |''ū''
| |
| |''ē''
| |
| |''ēo''
| |
| |''ōe''
| |
| |''ō''
| |
| |''ā''
| |
| |''āo''
| |
| |-
| |
| |''ī''
| |
| |''į̄''
| |
| |''ų̄''
| |
| |''ū''
| |
| |''ē''
| |
| |''ę̄''
| |
| |''ǭ''
| |
| |''ō''
| |
| |''ā''
| |
| |''ą̄''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="3" |High Tone
| |
| !Phoneme
| |
| !iː˥
| |
| !ɪː˥
| |
| !ʊː˥
| |
| !uː˥
| |
| !eː˥
| |
| !əː˥
| |
| !ʌː˥
| |
| !oː˥
| |
| !aː˥
| |
| !ɑː˥
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Grapheme
| |
| |''î''
| |
| |''îe''
| |
| |''ûo''
| |
| |''û''
| |
| |''ê''
| |
| |''êo''
| |
| |''ôe''
| |
| |''ô''
| |
| |''â''
| |
| |''âo''
| |
| |-
| |
| |''î''
| |
| |''į̂''
| |
| |''ų̂''
| |
| |''û''
| |
| |''ê''
| |
| |''ę̂''
| |
| |''ǫ̂''
| |
| |''ô''
| |
| |''â''
| |
| |''ą̂''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="3" |Mid Tone
| |
| !Phoneme
| |
| !iː˧
| |
| !ɪː˧
| |
| !ʊː˧
| |
| !uː˧
| |
| !eː˧
| |
| !əː˧
| |
| !ʌː˧
| |
| !oː˧
| |
| !aː˧
| |
| !ɑː˧
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Grapheme
| |
| |''ǐ''
| |
| |''ǐe''
| |
| |''ǔo''
| |
| |''ǔ''
| |
| |''ě''
| |
| |''ěo''
| |
| |''ǒe''
| |
| |''ǒ''
| |
| |''ǎ''
| |
| |''ǎo''
| |
| |-
| |
| |''ǐ''
| |
| |''į̌''
| |
| |''ų̌''
| |
| |''ǔ''
| |
| |''ě''
| |
| |''ę̌''
| |
| |''ǫ̌''
| |
| |''ǒ''
| |
| |''ǎ''
| |
| |''ą̌''
| |
| |-
| |
| ! rowspan="3" |Low Tone
| |
| !Phoneme
| |
| !iː˩
| |
| !ɪː˩
| |
| !ʊː˩
| |
| !uː˩
| |
| !eː˩
| |
| !əː˩
| |
| !ʌː˩
| |
| !oː˩
| |
| !aː˩
| |
| !ɑː˩
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |Grapheme
| |
| |''<nowiki/>'ī''
| |
| |''<nowiki/>'īe''
| |
| |''<nowiki/>'ūo''
| |
| |''<nowiki/>'ū''
| |
| |''<nowiki/>'ē''
| |
| |''<nowiki/>'ēo''
| |
| |''<nowiki/>'ōe''
| |
| |''<nowiki/>'ō''
| |
| |''<nowiki/>'ā''
| |
| |''<nowiki/>'āo''
| |
| |-
| |
| |''<nowiki/>'ī''
| |
| |''<nowiki/>'į̄''
| |
| |''<nowiki/>'ų̄''
| |
| |''<nowiki/>'ū''
| |
| |''<nowiki/>'ē''
| |
| |''<nowiki/>'ę̄''
| |
| |''<nowiki/>'ǭ''
| |
| |''<nowiki/>'ō''
| |
| |''<nowiki/>'ā''
| |
| |''<nowiki/>'ą̄''
| |
| |}
| |
|
| |
| === Disambiguation ===
| |
| Many consonant phonemes are expressed with multigraphs that have an equivalent cluster. They are differenciated orthographically with apostrophes placed between consonant graphemes in a cluster.
| |
|
| |
| Polyphthongs are mostly written by simply juxtaposing vowel letters together, but in cases with vowels that use digraphs, an overdot is placed on the non-first grapheme(s) of a diphthong to distinguish them (e.g. /ɪ i͡e/ are ⟨ie iė⟩, and /a͡ʌ ɑ͡e a͡o͡e/ are ⟨aȯe aoė *aȯė⟩). Since all two- or three-vowel clusters contrast with a polypthong, a diaerisis is placed on the non-first grapheme(s) of such clusters to distinguish them (e.g. /ɪ i.e/ are ⟨ie ië⟩, and /a.ʌ ɑ.e a.o.e/ are ⟨aöe aoë aöë⟩).
| |
|
| |
| When there are two adjacent vowels with an overdot, both overdots are omitted. For example, ⟨aoe⟩ must always be read as /ao̯e̯/, and not rewritten as ⟨aȯė⟩.
| |
|
| |
| The following chart provides the correct phonemic readings of all ambiguous digraphs, all ambiguous non-syllabic consonant trigraphs, and two exmaple vowel trigraphs.
| |
| {| class="wikitable mw-collapsible"
| |
| ! colspan="15" |Multigraph Disambiguation
| |
| |-
| |
| ! colspan="6" |Consonants
| |
| ! colspan="3" |Syllabic Consonants
| |
| ! colspan="6" |Vowels
| |
| |-
| |
| ! colspan="3" |Digraph
| |
| ! colspan="3" |Trigraph
| |
| ! colspan="3" |Digraph
| |
| ! colspan="3" |Short Vowel Multigraph
| |
| ! colspan="3" |Long Vowel Multigraph
| |
| |-
| |
| ! colspan="2" |Grapheme
| |
| ! rowspan="2" |Phonemes
| |
| ! colspan="2" |Grapheme
| |
| ! rowspan="2" |Phonemes
| |
| ! colspan="2" |Grapheme
| |
| ! rowspan="2" |Phonemes
| |
| ! colspan="2" |Grapheme
| |
| ! rowspan="2" |Phonemes
| |
| ! colspan="2" |Grapheme
| |
| ! rowspan="2" |Phonemes
| |
| |-
| |
| !Base
| |
| !Distinction
| |
| !Base
| |
| !Distinction
| |
| !Base
| |
| !Distinction
| |
| !Base
| |
| !Distinction
| |
| !Base
| |
| !Distinction
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |dz
| |
| |''dz''
| |
| |/d͡z/
| |
| ! rowspan="3" |ddz
| |
| |''ddz''
| |
| |/d͡zː/
| |
| ! rowspan="2" |ṇy
| |
| |''ṇy''
| |
| |/ɲ̩/
| |
| ! rowspan="3" |ie
| |
| |''ie''
| |
| |/ɪ/
| |
| ! rowspan="2" |īe
| |
| |''īe''
| |
| |/ɪː/
| |
| |-
| |
| |''d'z''
| |
| |/ðz/
| |
| |''d'dz''
| |
| |/ðd͡z/
| |
| |''ṇ'y''
| |
| |/n̩j/
| |
| |''iė''
| |
| |/ie̯/
| |
| |''īë''
| |
| |/iː.e/
| |
| |-
| |
| | colspan="3" |
| |
| |''dd'z''
| |
| |/ðːz/
| |
| ! rowspan="2" |ńy
| |
| |''ńy''
| |
| |/ɲ̩˥/
| |
| |''ië''
| |
| |/i.e/
| |
| | colspan="3" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |lh
| |
| |lh
| |
| |/ʎ̝̊/
| |
| ! rowspan="3" |llh
| |
| |''llh''
| |
| |/ʎ̝̊ː/
| |
| |''ń'y''
| |
| |/n̩˥j/
| |
| ! rowspan="3" |uo
| |
| |''uo''
| |
| |/ʊ/
| |
| ! rowspan="2" |ūo
| |
| |''ūo''
| |
| |/ʊː/
| |
| |-
| |
| |''l'h''
| |
| |/lh/
| |
| |''l'lh''
| |
| |/lʎ̝̊/
| |
| ! rowspan="2" |ṅy
| |
| |''ṅy''
| |
| |/ɲ̩˧/
| |
| |''uȯ''
| |
| |/uo̯/
| |
| |''ūö''
| |
| |/uː.o/
| |
| |-
| |
| | colspan="3" |
| |
| |''ll'h''
| |
| |/lːh/
| |
| |''ṅ'y''
| |
| |/n̩˧j/
| |
| |''uö''
| |
| |/u.o/
| |
| | colspan="3" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |ng
| |
| |''ng''
| |
| |/ŋ/
| |
| ! rowspan="3" |nng
| |
| |''nng''
| |
| |/ŋː/
| |
| ! rowspan="2" |'ṇy
| |
| |''<nowiki/>'ṇy''
| |
| |/ɲ̩˩/
| |
| ! rowspan="3" |eo
| |
| |''eo''
| |
| |/ə/
| |
| ! rowspan="2" |ēo
| |
| |''ēo''
| |
| |/əː/
| |
| |-
| |
| |''n'g''
| |
| |/nɡ/
| |
| |''n'ng''
| |
| |/nŋ/
| |
| |''<nowiki/>'ṇ'y''
| |
| |/n̩˩j/
| |
| |''eȯ''
| |
| |/eo̯/
| |
| |''ēö''
| |
| |/eː.o/
| |
| |-
| |
| | colspan="3" |
| |
| |''nn'g''
| |
| |/nːɡ/
| |
| ! rowspan="2" |ṇg
| |
| |''ṇg''
| |
| |/ŋ̩/
| |
| |''eö''
| |
| |/e.o/
| |
| | colspan="3" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |ny
| |
| |''ny''
| |
| |/ɲ/
| |
| ! rowspan="3" |nny
| |
| |''nny''
| |
| |/ɲː/
| |
| |''ṇ'g''
| |
| |/n̩ɡ/
| |
| ! rowspan="3" |oe
| |
| |''oe''
| |
| |/ʌ/
| |
| ! rowspan="2" |ōe
| |
| |''ōe''
| |
| |/ʌː/
| |
| |-
| |
| |''n'y''
| |
| |/nj/
| |
| |''n'ny''
| |
| |/nɲ/
| |
| ! rowspan="2" |ńg
| |
| |''ńg''
| |
| |/ŋ̩˥/
| |
| |''oė''
| |
| |/oe̯/
| |
| |''ōë''
| |
| |/oː.e/
| |
| |-
| |
| | colspan="3" rowspan="4" |
| |
| |''nn'y''
| |
| |/nːj/
| |
| |''ń'g''
| |
| |/n̩˥ɡ/
| |
| |''oë''
| |
| |/o.e/
| |
| | colspan="3" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="3" |rrr
| |
| |''rrr''
| |
| |/ʀː/
| |
| ! rowspan="2" |ṅg
| |
| |''ṅg''
| |
| |/ŋ̩˧/
| |
| ! rowspan="3" |ao
| |
| |''ao''
| |
| |/ɑ/
| |
| ! rowspan="2" |āo
| |
| |''āo''
| |
| |/ɑː/
| |
| |-
| |
| |''rr'r''
| |
| |/ʀɾ/
| |
| |''ṅ'g''
| |
| |/n̩˧ɡ/
| |
| |''aȯ''
| |
| |/ao̯/
| |
| |''āö''
| |
| |/aː.o/
| |
| |-
| |
| |''r'rr''
| |
| |/ɾʀ/
| |
| ! rowspan="2" |'ṇg
| |
| |''<nowiki/>'ṇg''
| |
| |/ŋ̩˩/
| |
| |''aö''
| |
| |/a.o/
| |
| | colspan="3" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |sh
| |
| |''sh''
| |
| |/ʃ/
| |
| ! rowspan="3" |ssh
| |
| |''ssh''
| |
| |/ʃː/
| |
| |''<nowiki/>'ṇ'g''
| |
| |/n̩ɡ/
| |
| ! rowspan="8" |ieo (''example'')
| |
| |''ieo''
| |
| |/ie̯o̯/
| |
| ! colspan="3" rowspan="17" |
| |
| |-
| |
| |''s'h''
| |
| |/sh/
| |
| |''s'sh''
| |
| |/sʃ/
| |
| ! rowspan="2" |ẓh
| |
| |''ẓh''
| |
| |/ʒ̍/
| |
| |''iėo''
| |
| |/iə̯/
| |
| |-
| |
| | colspan="3" |
| |
| |''ss'h''
| |
| |/sːh/
| |
| |''ẓ'h''
| |
| |/z̩h/
| |
| |''ieȯ''
| |
| |/ɪo̯/
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |th
| |
| |''th''
| |
| |/θ/
| |
| ! rowspan="3" |tth
| |
| |''tth''
| |
| |/θː/
| |
| ! rowspan="2" |źh
| |
| |''źh''
| |
| |/ʒ̍˥/
| |
| |''iëo''
| |
| |/i.ə/
| |
| |-
| |
| |''t'h''
| |
| |/th/
| |
| |''t'th''
| |
| |/tθ/
| |
| |''ź'h''
| |
| |/z̩˥h/
| |
| |''ieö''
| |
| |/ɪ.o/
| |
| |-
| |
| | colspan="3" |
| |
| |''tt'h''
| |
| |/tːh/
| |
| ! rowspan="2" |żh
| |
| |''żh''
| |
| |/ʒ̍˧/
| |
| |''iëö''
| |
| |/i.e.o/
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |zh
| |
| |''zh''
| |
| |/ʒ/
| |
| ! rowspan="3" |zzh
| |
| |''zzh''
| |
| |/ʒː/
| |
| |''ż'h''
| |
| |/z̩˧h/
| |
| |''iëȯ''
| |
| |/i.eo̯/
| |
| |-
| |
| |''z'h''
| |
| |/zh/
| |
| |''z'zh''
| |
| |/zʒ/
| |
| ! rowspan="2" |'ẓh
| |
| |''<nowiki/>'ẓh''
| |
| |/ʒ̍˩/
| |
| |''iėö''
| |
| |/ie̯.o/
| |
| |-
| |
| | colspan="3" |
| |
| |''zz'h''
| |
| |/zːh/
| |
| |''<nowiki/>'ẓ'h''
| |
| |/z̩˩h/
| |
| ! rowspan="4" |oua (''example'')
| |
| |''oua''
| |
| |/ou̯a̯/
| |
| |-
| |
| ! colspan="6" rowspan="8" |
| |
| ! rowspan="2" |ṛr
| |
| |''ṛr''
| |
| |/ʀ̩/
| |
| |''oüa''
| |
| |/o.ua̯/
| |
| |-
| |
| |''ṛ'r''
| |
| |/ɾ̩ɾ/
| |
| |''ouä''
| |
| |/ou̯.a/
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |ŕr
| |
| |''ŕr''
| |
| |/ʀ̩˥/
| |
| |''oüä''
| |
| |/o.u.a/
| |
| |-
| |
| |''ŕ'r''
| |
| |/ɾ̩˥ɾ/
| |
| ! colspan="3" rowspan="5" |
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |ṙr
| |
| |''ṙr''
| |
| |/ʀ̩˧/
| |
| |-
| |
| |''ṙ'r''
| |
| |/ɾ̩˧ɾ/
| |
| |-
| |
| ! rowspan="2" |'ṛr
| |
| |''<nowiki/>'ṛr''
| |
| |/ʀ̩˩/
| |
| |-
| |
| |''<nowiki/>'ṛ'r''
| |
| |/ɾ̩˩ɾ/
| |
| |}
| |