Qasunattuuji: Difference between revisions
m Suffix modified |
|||
| (11 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 127: | Line 127: | ||
If there is a long and a short vowel in sequence, and vice versa, for example [aːi], an epenthetic [ŋ] appears to break this hiatus, in this case, becoming [aːŋi]. <br> | If there is a long and a short vowel in sequence, and vice versa, for example [aːi], an epenthetic [ŋ] appears to break this hiatus, in this case, becoming [aːŋi]. <br> | ||
[t] and [p] become [ʐ] and [v], respectively, between vowels (assibilation). <br> | [t] and [p] become [ʐ] and [v], respectively, between vowels (assibilation). <br> | ||
[t] becomes [n] before [n] <br> | |||
Consonants can be geminated, but in this case, they should be pronounced as if there were two of them. | Consonants can be geminated, but in this case, they should be pronounced as if there were two of them. | ||
| Line 272: | Line 272: | ||
|- | |- | ||
| '''Perlative''' | | '''Perlative''' | ||
| miha''' | | miha'''havi''' | ||
| mih'''it''' | | mih'''it''' | ||
| miha'''vix''' | | miha'''vix''' | ||
|- | |- | ||
| '''Similative''' | | '''Similative''' | ||
| miha''' | | miha'''hasi''' | ||
| miha'''sit''' | | miha'''sit''' | ||
| miha'''six''' | | miha'''six''' | ||
| Line 418: | Line 418: | ||
====Derivation and structure==== | ====Derivation and structure==== | ||
The morpheme ''ti'' is suffixed to the verbs in order to indicate the agent: pi (hunt) → pi'''ji''' (hunter).<br> | The morpheme ''ti'' is suffixed to the verbs in order to indicate the agent: pi (hunt) → pi'''ji''' (hunter).<br> | ||
The suffix ''- | The suffix ''-un'' transforms a verb into an instrument to do so: sayu (sew) → sayu'''un''' (sewing machine).<br> | ||
The suffix ''-(ŋ)il'' indicates the diminutive: viin (woman) → viin'''ilu''' ( | The suffix ''-(ŋ)il'' indicates the diminutive: viin (woman) → viin'''ilu''' (girl).<br> | ||
The suffix ''-ppak'' creates a noun that in theory is bigger than the primitive: ixav (caribou) → ixa'''ppak''' (horse).<br> | The suffix ''-ppak'' creates a noun that in theory is bigger than the primitive: ixav (caribou) → ixa'''ppak''' (horse).<br> | ||
There are also suffixes for quantities, such as ''hayaat'' (many) or ''payaak'' (each). | There are also suffixes for quantities, such as ''hayaat'' (many) or ''payaak'' (each). | ||
| Line 636: | Line 636: | ||
|- | |- | ||
|8000 | |8000 | ||
| | |qiippak | ||
|1x8000 | |1x8000 | ||
|} | |} | ||
| Line 1,195: | Line 1,195: | ||
==Example texts== | ==Example texts== | ||
Iluuhuusaji Haviqan (The North Wind and the Sun): Imaaŋa, igajuxiinijunikkaŋa Iluuhuusaji Haviqahuu suli Sahuu vixalilujuq kiŋa, qaaŋalan vijuq qiihuu mujunajihuu majiyakanuugaa ayuaqujuq. Aŋigaajin mihaxxaniniagaa iŋŋahuu kiŋahuu mujinajihuu muugittuq ilaa maajiyahuu ilusuisihattuq vixalilujuq hinajihahip. Aaxiiŋ havijuq vixaliluxanijuq Iluuhuusaji Haviqan, vixalilujuq havijuq aaŋa kaluuqi, maajiyaviijuq mujunaji kanuukkaŋa ilaa. Aaxiiŋ xaviluni ayuaqujuq Sahuu suli uusa maajiyamuugittuq mujunaji. Qajukajijujuq malugu Iluuhuusaji Haviqahuu pit vixaligik Sahuu tuvuhuut. | Iluuhuusaji Haviqan suli Sahuu (The North Wind and the Sun): Imaaŋa, igajuxiinijunikkaŋa Iluuhuusaji Haviqahuu suli Sahuu vixalilujuq kiŋa, qaaŋalan vijuq qiihuu mujunajihuu majiyakanuugaa ayuaqujuq. Aŋigaajin mihaxxaniniagaa iŋŋahuu kiŋahuu mujinajihuu muugittuq ilaa maajiyahuu ilusuisihattuq vixalilujuq hinajihahip. Aaxiiŋ havijuq vixaliluxanijuq Iluuhuusaji Haviqan, vixalilujuq havijuq aaŋa kaluuqi, maajiyaviijuq mujunaji kanuukkaŋa ilaa. Aaxiiŋ xaviluni ayuaqujuq Sahuu suli uusa maajiyamuugittuq mujunaji. Qajukajijujuq malugu Iluuhuusaji Haviqahuu pit vixaligik Sahuu tuvuhuut. | ||
/i.luː.χuːˈsa.ʐi χaˈvi.qan ˈsu.li ˈsa. | /i.luː.χuːˈsa.ʐi χaˈvi.qan ˈsu.li ˈsa.χuː/ (transcription): /iˈmaːŋ.a, i.ʁa.ʐu.ʂiː.ni.ʐu.nikˈkaŋ.a i.luːχuːˈsa.ʐi χa.viˈqa.χuː su.li ˈsa.χuː vi.ʂa.liˈlu.ʐuq ˈki.na, qaːŋˈa.lan ˈvi.ʐuq ˈqiː.χuː mu.ʐu.naˈʐi.χuː ma.ʐi.ja.kaˈnuː.ʁaː a.juaˈqu.ʐuq. aŋ.iˈʁaː.ʐin mi.χaʂ.ʂa.niˈnia.ʁaː iŋˈŋa.χuː kiˈna.χuː mu.ʐi.naˈʐi.χuː muːˈʁit.tuq ˈi.laː maː.ʐiˈja.χuː i.lu.sui.siˈχat.tuq vi.ʂa.liˈlu.ʐuq χi.na.ʐiˈχa.χip. ˈaː.ʂiːŋ χaˈvi.ʐuq vi.ʂa.li.lu.ʂaˈni.ʐuq i.luː.χuːˈsa.ʐi χaˈvi.qan, vi.ʂa.liˈlu.ʐuq χaˈvi.ʐuq ˈaː.ŋa kaˈluː.qi, maː.ʐi.jaˈviː.ʐuq mu.ʐuˈna.ʐi ka.nuːkˈka.ŋa ˈi.laː. ˈaː.ʂiːŋ ʂa.viˈlu.ni a.juaˈqu.ʐuq ˈsa.χuː ˈsu.li ˈuː.sa maː.ʐi.ja.muːˈʁit.tuq mu.ʐuˈna.ʐi. qa.ʐu.ka.ʐiˈʐu.ʐuq maˈlu.ɢu i.luː.χuːˈsa.ʐi χa.viˈqa.χuː pit vi.ʂaˈli.ʁik ˈsa.χuː tuˈvu.χuːt/ | ||
Text with gloss:<br> | Text with gloss:<br> | ||
| Line 1,203: | Line 1,203: | ||
|+ | |+ | ||
<!-- Sentence --> | <!-- Sentence --> | ||
| colspan="8"| '''Kaluusaakiiŋaviŋiiŋi, vuhuu tisaal tisalisaakuugnuqittuq aaq ilaa | | colspan="8"| '''Kaluusaakiiŋaviŋiiŋi, vuhuu tisaal tisalisaakuugnuqittuq aaq ilaa xajijajiiŋihuu''' | ||
|- | |- | ||
<!-- Pronunciation--> | <!-- Pronunciation--> | ||
| colspan="8"| /kaluːsaːkiːŋaviˈʐiŋu ˈvuχuː ˈtisaːl tisalisaːkuːʁnuˈqittuq aːq ˈilaː | | colspan="8"| /kaluːsaːkiːŋaviˈʐiŋu ˈvuχuː ˈtisaːl tisalisaːkuːʁnuˈqittuq aːq ˈilaː ʂaʐiʐaʐiŋˈiχuː/ | ||
|- | |- | ||
<!-- Morphemes--> | <!-- Morphemes--> | ||
| Line 1,226: | Line 1,226: | ||
| court- | | court- | ||
| -{{sc|erg}} | | -{{sc|erg}} | ||
| king | | king | ||
| queen- | | queen- | ||
| Line 1,248: | Line 1,247: | ||
Vavilun Paaniahuu (The Tower of Babel): | Vavilun Paaniahuu (The Tower of Babel): | ||
#Sajiijigaa iluqaqiluuhuu tanaqupaaluk qii, qii vipaaluhuu vipiiŋu. | #Sajiijigaa iluqaqiluuhuu tanaqupaaluk qii, qii vipaaluhuu vipiiŋu. | ||
#Qavijunilugu viqixi Huusajihip, kugaat qii palit Sinnaal | #Qavijunilugu viqixi Huusajihip, kugaat qii palit Sinnaal igulunisiluvajunu paana iŋmimix. | ||
#Vigaix qiimixi hinajihim: “qilamihalijuŋ suli viqinalaniagivut.” Qijasulijalaqamihagaix hixamalix suli pijum laavulaluaq. | #Vigaix qiimixi hinajihim: “qilamihalijuŋ suli viqinalaniagivut.” Qijasulijalaqamihagaix hixamalix suli pijum laavulaluaq. | ||
#Huujij vijut: | #Huujij vijut: “iguluttiijilijuŋ sulijalaqaq paania qajiikkaŋa tayuumix. Xannigiiŋuniasijuli qanihuu suli qilukisigiput iliihuu tiqi. | ||
#Ilusuyumajuq Pujis tijagaa kuluhuu suli paaniahuu tiijijuat viqixi. | #Ilusuyumajuq Pujis tijagaa kuluhuu suli paaniahuu tiijijuat viqixi. | ||
#Vijunu Pujis: ”Tuujiujut qiipaaluk suli tanaquvigaat qiipaaluk aakajunu tiijigaat una. Kaluuŋunaxavixanimisiagai niahuu unaxamijuat mihajut. | #Vijunu Pujis: ”Tuujiujut qiipaaluk suli tanaquvigaat qiipaaluk aakajunu tiijigaat una. Kaluuŋunaxavixanimisiagai niahuu unaxamijuat mihajut. | ||
#Vilik, ilusuyumali suli sulijalaqavalaujilaaput tanaquhuu vijuat mijijax qasunaminiaigaux qiimixi hinajihim.” | #Vilik, ilusuyumali suli sulijalaqavalaujilaaput tanaquhuu vijuat mijijax qasunaminiaigaux qiimixi hinajihim.” | ||
#Qiluugaili Pujihuu aanahahip tiyuhi, tuujunu | #Qiluugaili Pujihuu aanahahip tiyuhi, tuujunu iguluttiiji. | ||
#Aaq Vavilukulaqasujuq, aaq sulijalaqavalaujigaa tanaquhuu iluuyu. Aanahahip Pujihuu qiluugai tiyupi.. | #Aaq Vavilukulaqasujuq, aaq sulijalaqavalaujigaa tanaquhuu iluuyu. Aanahahip Pujihuu qiluugai tiyupi.. | ||